Τα δικαιώματα και η υγεία προσφύγων, μεταναστών και ανιθαγενών πρέπει να προστατεύονται στο πλαίσιο ανταπόκρισης στον COVID-19

Κοινό Δελτίο Τύπου OHCHR, IOM, UNHCR και WHO

A young Warao indigenous refugee from Venezuela washes her hands after an educational session on preventing the spread of the coronavirus, given by UNHCR and a partner NGO, Fraternidade, at a shelter in Boa Vista, in northern Brazil.
© UNHCR/Allana Ferreira

Γενεύη – Ενώ βρισκόμαστε αντιμέτωποι με την κρίση του COVID-19, είμαστε όλοι ευάλωτοι. Ο ιός έχει αποδείξει πως δεν κάνει διακρίσεις, με πολλούς πρόσφυγες, εκείνους που εξαναγκάστηκαν σε εκτοπισμό, τους ανιθαγενείς και τους μετανάστες να βρίσκονται σε αυξημένο κίνδυνο.

Τα τρία τέταρτα των προσφύγων του κόσμου, καθώς και πολλοί μετανάστες, φιλοξενούνται σε αναπτυσσόμενες περιοχές όπου τα συστήματα υγείας έχουν υπερφορτωθεί και δεν μπορούν να ανταποκριθούν στις αυξημένες ανάγκες. Πολλοί ζουν σε υπερπλήρεις καταυλισμούς, οικισμούς, αυτοσχέδια καταλύματα ή κέντρα υποδοχής, όπου δεν υπάρχει δυνατότητα επαρκούς πρόσβασης σε υπηρεσίες υγείας, καθαρό νερό και εγκαταστάσεις υγιεινής.

Η κατάσταση των προσφύγων και μεταναστών που κρατούνται σε επίσημα και άτυπα κέντρα κράτησης, σε περιορισμένους χώρους χωρίς συνθήκες υγιεινής, είναι ιδιαίτερα ανησυχητική. Λαμβάνοντας υπόψη τις θανατηφόρες συνέπειες που θα είχε μια έξαρση του COVID-19, θα πρέπει να αφεθούν ελεύθεροι χωρίς καθυστέρηση. Τα παιδιά μεταναστών και οι οικογένειές τους, καθώς και όσοι κρατούνται χωρίς σαφή νομική βάση, θα πρέπει να απελευθερωθούν αμέσως. Η συγκεκριμένη ασθένεια μπορεί να ελεγχθεί μόνον εάν υπάρχει μια προσέγγιση χωρίς αποκλεισμούς, που θα προστατεύει τα δικαιώματα κάθε ατόμου στη ζωή και την υγεία. Οι μετανάστες και οι πρόσφυγες είναι δυσανάλογα ευάλωτοι στον αποκλεισμό, τον στιγματισμό και τις διακρίσεις, ιδιαίτερα όταν δεν είναι καταγεγραμμένοι. Οι κυβερνήσεις πρέπει να κάνουν ό,τι μπορούν για να προστατεύσουν τα δικαιώματα και την υγεία όλων, ώστε να αποτραπεί μια καταστροφή. Είναι γεγονός πως η προστασία των δικαιωμάτων και της υγείας όλων των ανθρώπων θα βοηθήσει στον έλεγχο εξάπλωσης του ιού.

Είναι ζωτικής σημασίας να διασφαλιστεί η ίση πρόσβαση στις υπηρεσίες υγείας για όλους τους ανθρώπους, συμπεριλαμβανομένων όλων των μεταναστών και των προσφύγων. Εξίσου σημαντικό είναι για μετανάστες και πρόσφυγες να συμπεριλαμβάνονται, με αποτελεσματικό τρόπο, στις εθνικές προσπάθειες των χωρών ενάντια στον COVID-19, περιλαμβανομένης της πρόληψης, του ελέγχου και της θεραπείας. Η συμπερίληψη δεν θα συμβάλλει μόνο στην προστασία των δικαιωμάτων των προσφύγων και των μεταναστών, αλλά και στην προστασία της δημόσιας υγείας και στη μείωση της παγκόσμιας εξάπλωσης του COVID-19.

Παρόλο που πολλές χώρες προστατεύουν και φιλοξενούν πρόσφυγες και μετανάστες, συχνά δεν είναι κατάλληλα εξοπλισμένες για να ανταποκριθούν σε κρίσεις όπως αυτή του COVID-19. Για να διασφαλιστεί ότι οι πρόσφυγες και οι μετανάστες θα έχουν επαρκή πρόσβαση στις εθνικές υπηρεσίες υγείας, τα κράτη ενδέχεται να χρειαστούν επιπλέον οικονομική στήριξη. Σε αυτόν τον τομέα μπορούν τα παγκόσμια χρηματοπιστωτικά ιδρύματα να διαδραματίσουν εξέχοντα ρόλο για τη διάθεση πόρων.

Την ώρα που χώρες κλείνουν τα σύνορά τους και περιορίζουν τις διασυνοριακές μετακινήσεις, υπάρχουν τρόποι για τη διαχείριση των συνοριακών περιορισμών, κατά τρόπο που θα γίνονται σεβαστά τα ανθρώπινα δικαιώματα και τα πρότυπα προστασίας των προσφύγων, συμπεριλαμβανομένης της αρχής της μη επαναπροώθησης (non-refoulement), μέσω της καραντίνας και των ιατρικών ελέγχων.

Σήμερα, περισσότερο από ποτέ, και ενώ ο COVID-19 αποτελεί παγκόσμια απειλή για το σύνολο της ανθρωπότητας, η βασική μας προτεραιότητα θα πρέπει να είναι η προστασία της ανθρώπινης ζωής, ανεξαρτήτως νομικού καθεστώτος. Αυτή η κρίση απαιτεί μία αποτελεσματική και με συνοχή, διεθνή προσέγγιση που δεν θα αφήνει κανέναν στο περιθώριο. Σε αυτή την κρίσιμη συγκυρία όλοι πρέπει να συσπειρωθούμε γύρω από έναν κοινό στόχο, την καταπολέμηση του θανάσιμου αυτού ιού. Πολλοί πρόσφυγες, εκτοπισμένοι άνθρωποι, ανιθαγενείς και μετανάστες διαθέτουν δεξιότητες και ικανότητες, οι οποίες μπορούν επίσης να αποτελέσουν μέρος της λύσης.

Δεν μπορούμε να επιτρέψουμε στον φόβο ή στη μισαλλοδοξία να υπονομεύσουν δικαιώματα ή να θέσουν σε κίνδυνο την αποτελεσματικότητα των δράσεων ενάντια στην παγκόσμια πανδημία. Είμαστε όλοι μαζί σε αυτήν την προσπάθεια. Ο μόνος τρόπος να νικήσουμε τον ιό είναι να παραμείνουμε όλοι, ανεξαιρέτως, προστατευμένοι.

The rights and health of refugees, migrants and stateless must be protected in COVID-19 response: Joint press release from OHCHR, IOM, UNHCR and WHO (ENGLISH)