Οι θαλάσσιες αφίξεις στην Ευρώπη ξεπέρασαν το ένα εκατομμύριο το 2015

Μια πρόσφυγας από τη Συρία αγκαλιάζει την κόρη της που κλαίει μόλις έφτασαν στη Λέσβο μέσα σε φουσκωτή βάρκα από την Τουρκία. © UNHCR/A. Zavallis

Λέσβος, Ελλάδα, 30 Δεκ. (Υ.Α.) – Πάνω από ένα εκατομμύριο πρόσφυγες και μετανάστες έχουν καταφύγει στην Ευρώπη μέσω θαλάσσης το 2015, πολλοί από αυτούς μέσα σε επικίνδυνες και μη αξιόπλοες βάρκες διακινητών, σύμφωνα με πρόσφατα στοιχεία της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες (Υ.Α.).

Τα τελευταία στοιχεία της Υ.Α., όπως αποτυπώθηκαν αργά στις 29 Δεκεμβρίου, δείχνουν ότι περίπου 1.000.573 άνθρωποι έφτασαν στην Ευρώπη μέσω της Μεσογείου, κυρίως στην Ελλάδα και την Ιταλία, μέσα στο 2015. Από αυτούς, οι 3.735 αγνοούνται στη θάλασσα και πιθανότατα έχουν πνιγεί.

Από το ένα εκατομμύριο των νεοαφιχθέντων στην Ευρώπη, το 84% προέρχεται από τις δέκα κυριότερες χώρες προέλευσης προσφύγων, γεγονός που ενισχύει την πεποίθηση της Υ.Α. ότι η πλειοψηφία των ανθρώπων που φτάνουν στην Ευρώπη εγκαταλείπουν την πατρίδα τους λόγω του πολέμου και των διώξεων.

«Πάνω από ένα εκατομμύριο άνθρωποι αποβιβάστηκαν στις ακτές της Ευρώπης, εγκαταλείποντας την πατρίδα τους λόγω του πολέμου και των διώξεων σε αναζήτηση μια καλύτερης ζωής για τις οικογένειές τους», δήλωσε ο Vincent Cochetel, Διευθυντής του Γραφείου Ευρώπης της Υ.Α. «Δυστυχώς, πάνω από 3.700 ακόμα παιδιά, γυναίκες και άνδρες δεν επέζησαν στο επικίνδυνο θαλάσσιο ταξίδι και η ελπίδα τους για μια καινούρια αρχή ναυάγησε μαζί τους».

«Εάν υπήρχαν περισσότερες νόμιμες οδοί για να μπορέσουν οι πρόσφυγες να φτάσουν στην Ευρώπη, ίσως κάποιοι από αυτούς που έχασαν τη ζωή τους στη θάλασσα να είχαν καταφέρει να βρουν την ειρήνη και την ασφάλεια που επιζητούσαν. Για τους πρόσφυγες που διακινδύνευσαν τα πάντα αλλά κατάφεραν να φτάσουν με ασφάλεια στην Ευρώπη, ελπίζουμε ότι η υποδοχή τους θα περιβάλλεται από τις ευρωπαϊκές αξίες της αξιοπρέπειας, της αλληλεγγύης και του σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ώστε να μπορέσουν να έχουν ένα νέο ξεκίνημα», πρόσθεσε ο Cochetel.

Επίσης, εκτός από τις θαλάσσιες αφίξεις, σύμφωνα με τα πρόσφατα στοιχεία επιπλέον 34.000 εκτιμάται ότι έχουν διασχίσει τα χερσαία σύνορα από την Τουρκία προς τη Βουλγαρία και την Ελλάδα.

Ο αριθμός των εκτοπισμένων ατόμων λόγω πολέμου και συρράξεων είναι σήμερα ο υψηλότερος που έχει σημειωθεί ποτέ στη Δυτική και την Κεντρική Ευρώπη από τη Βαλκανική κρίση της δεκαετίας του 1990, όταν ξέσπασαν αρκετές συγκρούσεις στην πρώην Γιουγκοσλαβία.

Ένας στους δύο από όσους διέσχισαν τη Μεσόγειο φέτος – μισό εκατομμύριο άνθρωποι – ήταν Σύρος που διέφευγε από τον πόλεμο που μαινόταν στην πατρίδα του. Οι Αφγανοί αντιστοιχούν στο 20% και οι Ιρακινοί στο 7%.

«Καθώς κλιμακώνονται τα φαινόμενα ξενοφοβίας σε ορισμένες γειτονιές, έχει ιδιαίτερη σημασία να αναγνωρίσουμε τη θετική συμβολή που προσφέρουν οι πρόσφυγες και μετανάστες στις κοινωνίες στις οποίες ζουν και να τιμήσουμε θεμελιώδεις ευρωπαϊκές αξίες, όπως η προστασία της ανθρώπινης ζωής, ο σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και η προώθηση της ανεκτικότητας και της διαφορετικότητας», δήλωσε ο Ύπατος Αρμοστής του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες António Guterres.

Στις 30 Δεκεμβρίου, παρά τους ισχυρούς ανέμους και τα απότομα κύματα, δεκάδες οικογένειες συνέχισαν να έρχονται στις ακτές της Λέσβου μέσα σε υπερφορτωμένες φουσκωτές βάρκες που είναι κατάλληλες να μεταφέρουν μόνο οχτώ άτομα. Μια βάρκα έφτασε στο νησί μεταφέροντας 69 Αφγανούς πρόσφυγες.

«Όλοι έχουν ψυχικά τραύματα και είναι πολύ ταραγμένοι από την παραμονή τους στη θάλασσα για τόσο μεγάλο διάστημα», λέει η Shirlene Afshar, μέλος του προσωπικού της Υ.Α. στη Λέσβο. «Ενώ βοηθούσα τους ανθρώπους να βγουν από τη βάρκα, τους έβλεπα να κλαίνε και να είναι τόσο ευγνώμονες που έφτασαν ασφαλείς.»

Πάνω από 800.000 πρόσφυγες και μετανάστες ήρθαν από την Τουρκία στην Ελλάδα διασχίζοντας το Αιγαίο, αντιστοιχώντας στο 80% του συνόλου των ανθρώπων που κατέφτασαν φέτος παράτυπα στην Ευρώπη μέσω θαλάσσης. Το ίδιο διάστημα, ο αριθμός των ανθρώπων που έφτασαν από τη Βόρεια Αφρική στην Ιταλία σημείωσε μια μικρή πτώση, από τις 170.000 το 2014 στις 150.000 περίπου το 2015.

Ο αριθμός των μηνιαίων αφίξεων από τη Μεσόγειο σημείωσε σταθερή άνοδο, από περίπου 5.500 τον Ιανουάριο σε πάνω από 221.000 αφίξεις μόνο τον Οκτώβριο.

Μετά από μια αρχική χαοτική αντίδραση που είχε ως αποτέλεσμα δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι που μετακινούνταν από την Ελλάδα μέσω των δυτικών Βαλκανίων προς τη βόρεια Ευρώπη να μένουν εγκλωβισμένοι στα σύνορα διαφόρων χωρών, αρχίζει να διαμορφώνεται μια πιο συντονισμένη ευρωπαϊκή ανταπόκριση.

Η Υ.Α. ανταποκρίθηκε στην επείγουσα κατάσταση ώστε να παράσχει στήριξη και να λειτουργήσει συμπληρωματικά στις προσπάθειες της Ευρώπης. Έστειλε περισσότερα από 600 άτομα και έκτακτη βοήθεια σε 20 διαφορετικά σημεία στην περιοχή. Έτσι, προσφέρουμε ζωτικής σημασίας βοήθεια και προστασία και συνηγορούμε υπέρ των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της πρόσβασης στο άσυλο – ειδικά για περιπτώσεις προσφύγων με ιδιαίτερες ανάγκες, όπως ασυνόδευτοι ανήλικοι και μονογονεϊκές οικογένειες.

Ωστόσο, πολλά χρειάζεται να γίνουν ακόμη, ούτως ώστε να ενισχυθεί η απαραίτητη ικανότητα υποδοχής στα σημεία εισόδου και να γίνεται με τρόπο ανθρώπινο και  αποτελεσματικό η φιλοξενία, η παροχή βοήθειας, η καταγραφή και η ταυτοποίηση των ανθρώπων που καταφθάνουν κάθε μέρα – προκειμένου να προσδιοριστεί ποιοι χρήζουν προστασίας, ποιοι θα πρέπει να μετεγκατασταθούν σε άλλες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ποιοι δεν πληρούν τις προϋποθέσεις για καθεστώς προσφυγικής προστασίας και για τους οποίους θα πρέπει να διασφαλιστεί η, υπό αξιοπρεπείς συνθήκες, αποτελεσματική επιστροφή στις χώρες προέλευσής τους.

Παράλληλα, η Υ.Α. συνεχίζει να καλεί για ασφαλείς και νόμιμες διόδους, ώστε οι πρόσφυγες να βρουν την ασφάλεια μέσα από προγράμματα επανεγκατάστασης και εισδοχής για ανθρωπιστικούς λόγους, πιο ευέλικτες διαδικασίες απόκτησης θεωρήσεων εισόδου, περισσότερα προγράμματα ιδιωτικών χορηγιών και άλλους πιθανούς τρόπους.


Μπορείτε να βρείτε οπτικοακουστικό υλικό στον εξής σύνδεσμο: Media Page.

Του Hereward Holland, Λέσβος, Ελλάδα