Yfir 70 milljónir einstaklinga vegalausir, flóttamannafulltrúi Sameinuðu þjóðanna kallar eftir aukinni samstöðu

Fjöldi þeirra sem flúði stríð, ofsóknir og átök fór yfir 70 milljónir árið 2018. Þetta er mesti fjöldi sem Flóttamannastofnun SÞ hefur séð á þeim næstum 70 árum sem hún hefur starfað.

© UNHCR/Andrew McConnell

Gögn úr árlegri skýrslu UNHCR Þróun á heimsvísu, sem birt er í dag, sýna að nú hafa að minnsta kosti 70,8 milljónir einstaklinga verið þvingaðir á flótta. Til að setja þetta í samhengi er þetta tvöfaldur fjöldi miðað við fyrir 20 árum síðan, 2,2 milljónum fleiri en fyrir ári og samsvarar íbúafjölda sem er mitt á milli Taílands og Tyrklands.

Talan 70,8 milljónir er varlega áætluð, sérstaklega þar sem neyðarástandið í Venesúela endurspeglast einungis að hluta í henni. Alls hafa um 4 milljónir einstaklinga frá Venesúela yfirgefið land sitt, samkvæmt gögnum frá yfirvöldum í þeim löndum sem tekið hafa við þeim, sem gerir þetta meðal stærstu nýlegu flóttamannavanda veraldar. Þótt meirihluti þeirra þurfi á alþjóðlegri flóttamannavernd að halda hefur aðeins um hálf milljón tekið það skref að óska formlega eftir hæli.

„Það sem við sjáum í þessum tölum er enn frekari staðfesting á langtíma fjölgun þeirra sem þurfa öryggi frá stríði, átökum og ofsóknum. Þó að orðræða um flóttafólk og farandfólk sé oft umdeild sjáum við líka mikið af örlæti og samkennd, sérstaklega í samfélögum sem hýsa mikinn fjölda flóttamanna. Við sjáum líka áður óþekkta þátttöku nýrra aðila svo sem í þróunarmálum, einkafyrirtæki og einstaklinga, sem endurspegla ekki aðeins heldur framkvæma anda Sáttmála um málefni flóttamanna,“ segir flóttamannafulltrúi Sameinuðu þjóðanna, Filippo Grandi. „Við þurfum að byggja á þessum jákvæðu dæmum og efla enn frekar samkennd okkar með þeim þúsundum saklausra einstaklinga sem á hverjum degi eru þvingaðir á flótta frá heimilum sínum.“

Þrír meginhópar eru innan þessara 70,8 milljóna sem talað er um í skýrslunni um Þróun á heimsvísu. Sá fyrsti er flóttafólk, en með því er átt við fólk sem hefur neyðst til að flýja land sitt vegna átaka, stríðs eða ofsókna. Árið 2018 var fjöldi flóttamanna á heimsvísu 25,9 milljónir, 500.000 fleiri en árið 2017. Innan þessarar tölu eru 5,5 milljónir flóttamanna frá Palestínu sem eru undir vernd Palestínuflóttamannaaðstoðar Sameinuðu þjóðanna.

Annar hópurinn er hælisleitendur – fólk sem er utan heimalands síns og nýtur alþjóðlegar verndar, en bíður niðurstöðu umsóknar sinnar um stöðu flóttamanns. Í lok árs 2018 voru 3,5 milljónir hælisleitenda í heiminum.

Þriðji og stærsti hópurinn, 41,3 milljónir, er fólk sem er á vergangi á öðrum svæðum innan síns eigin heimalands, hópur sem gjarnan er vísað til sem vegalaust fólk innan eigin lands eða IDP (Internally Displaced People).

Fjöldi fólks á flótta og vergangi heldur áfram að vaxa hraðar en lausnir finnast fyrir fólk sem fer á vergang. Besta lausnin fyrir flóttafólk er að geta snúið aftur heim sjálfviljugt, í öryggi og með reisn. Aðrar lausnir væru að verða hluti af samfélagi móttökulandsins eða setjast að í þriðja landi. Þrátt fyrir það settust aðeins 92.400 flóttamenn að í þriðja landi árið 2018, innan við 7 prósent af þeim sem biðu eftir því. Um 593.800 flóttamenn gátu snúið aftur heim, og 62.600 fengu ríkisborgararétt.

„Í hverjum flóttamannavanda, hvar sem hann á sér stað og hve lengi sem hann hefur staðið, verður að vera stöðug áhersla á lausnir og að fjarlægja hindranir í vegi þess að fólk geti snúið aftur heim,“ sagði Grandi. „Þetta er flókið verk sem UNHCR er stöðugt að vinna að en sem kallar líka á að öll lönd taki höndum saman með hagsmuni allra í huga. Þetta er ein mesta áskorun okkar tíma.“

 

Þróun á heimsvísu – 8 staðreyndir um flóttafólk sem þú þarft að vita

  • BÖRN: Árið 2018 var annar hver flóttamaður barn, mörg þeirra (111.000) voru ein og án fjölskyldu sinnar.
  • UNGABÖRN: Úganda greindi frá 2.800 flóttabörnum, fimm ára eða yngri, sem voru ein eða aðskilin frá fjölskyldum sínum.
  • ÞÉTTBÝLI: Sem flóttamaður ertu líklegri til að búa í borg eða bæ (61%) heldur en í sveit eða búðum.
  • RÍKIR OG FÁTÆKIR: Hátekjulönd hýsa að jafnaði 2,7 flóttamenn á hverja 1.000 íbúa, meðal- og lágtekjulönd að jafnaði 5,8. Fátækustu löndin hýsa þriðjung allra flóttamanna í heiminum.
  • DVALARSTAÐUR: Um 80% flóttafólks býr í nágrannalöndum upprunalands síns.
  • DVALARTÍMI: Nærri 4 af hverjum 5 flóttamönnum hafa verið á flótta eða vergangi í aðstæðum sem varað hafa í að minnsta kosti fimm ár. Einn af hverjum fimm hefur verið á flótta eða vergangi í aðstæðum sem varað hafa í 20 ár eða meira.
  • NÝIR HÆLISLEITENDUR: Mesti fjöldi nýrra hælisumsókna árið 2018 var frá Venesúelabúum (341.800).
  • LÍKUR: Hlutfall mannkyns sem er flóttafólk, hælisleitendur eða vegalaust innan eigin lands jókst árið 2018 í 1 af hverjum 108. Fyrir tíu árum var það 1 af hverjum 160.