‘Maak een einde aan staatloosheid van kinderen’

UNHCR en VN-kinderrechtenorganisatie UNICEF hebben EU-staten en regionale organisaties opgeroepen om iets te doen aan de staatloosheid van kinderen in Europa. Beide organisaties schatten in dat het om meer dan een half miljoen kinderen gaat. Exacte cijfers zijn niet bekend.

Sinds 2010 is het aantal kinderen dat asiel zocht in Europa flink gegroeid, met duidelijke pieken in 2015 en 2016. Tegelijkertijd is het aantal kinderen geïdentificeerd als ‘staatloos’ ook toegenomen. Zo werden in 2017 bijvoorbeeld zo’n 2.100 kinderen geregistreerd als staatloos, wat een verviervoudiging is ten opzichte van 2010.

Zonder nationaliteit

Kinderen zijn staatloos als ze geen nationaliteit hebben, geen officiële documenten zoals een paspoort. Het gevolg is dat ze dan slechts beperkte toegang hebben tot basisrechten en -diensten, zoals onderwijs en gezondheidszorg. Ze lopen meer risico om te maken te krijgen met geweld, misbruik en mensenhandel. Ook lopen zij en hun familie grotere kans om gearresteerd en gevangen genomen te worden.

“Vanaf het begin van hun leven wordt het deze kinderen al moeilijk gemaakt. Ze krijgen niet de kansen als de andere kinderen om te werken aan hun potentieel en om hun dromen na te jagen. Door alle juridische obstakels beginnen ze al voor hun volwassenheid met een achterstand,” zegt Pascale Moreau, directeur UNHCR Europa.

De kinderen waar UNHCR en UNICEF aandacht voor vragen kunnen in drie groepen worden verdeeld:

  1. Kinderen die staatloos in Europa zijn geboren. Dit zijn kinderen die door seksediscriminatie en hiaten in nationale wetgeving staatloos zijn, of omdat hun ouders ook staatloos zijn.
  2. Kinderen die in Europa zijn geboren en niet geregistreerd zijn. Hieronder vallen bijvoorbeeld minderheidsgroepen zoals de Roma.
  3. Kinderen uit landen die bekend staan om staatloze bevolkingsgroepen. Dit zijn kinderen die alleen of met volwassenen als vluchteling of asielzoeker naar Europa komen.

Kinderrecht

“Elk kind heeft het recht op een naam en een nationaliteit,” zei Afshan Khan, Regionaal directeur van UNICEF voor Europa en Centraal-Azië. “Regeringen moeten niet alleen voorkomen dat kinderen staatloos worden geboren, ze zijn ook verplicht ervoor te zorgen dat kinderen krijgen waar ze recht op hebben.”

UNHCR en UNICEF willen dat regeringsleiders aan de slag gaan en hebben daarom een aantal goedkope, effectieve en duurzame maatregelen voorgesteld:

  • Zorg ervoor dat elke staatloze vluchteling of migrantenkind wordt geïdentificeerd en direct bij aankomst in Europa wordt beschermd.
  • Vereenvoudig de procedures zodat staatloze kinderen zo snel mogelijk een nationaliteit krijgen.
  • Wijzig of stel in de wet vast dat kinderen die in hun geboorteland als staatloos worden gezien een nationaliteit krijgen toegekend.

Een andere aanbeveling is om speciale voorlichtingscampagnes te starten, specifiek gericht op risicogezinnen, en om deze families vervolgens te helpen om hun kinderen te registreren.

Duurzame ontwikkelingsdoelen

De gezamenlijke oproep voor de geboorteregistratie en het voorkomen van staatloosheid is om te stimuleren aan de slag te gaan met een van de doelen op de Duurzame Ontwikkelingsagenda 2030 (Sustainable Development Goals, SDG’s). UNICEF richt zich vooral op het registreren van alle geboortes en UNHCR op voorkomen van staatloosheid. Daarvoor is onder andere een speciale campagne in het leven geroepen: #IBelong.