De toename vorig jaar is het gevolg van de oorlog in Oekraïne en herziene schattingen voor Afghaanse vluchtelingen; verdere gevechten, vooral in Soedan, hebben het wereldwijde totaal nu op 110 miljoen gebracht.
Ontheemden lopen vroeg in de ochtend terug naar de plaats Plain Savo nadat ze de nacht hebben doorgebracht in gastgezinnen in de nabijgelegen stad Bulé, in de Democratische Republiek Congo. © UNHCR/Hélène Caux
De grootschalige oorlog in Oekraïne, conflicten elders en chaos veroorzaakt door klimaatverandering zorgden ervoor dat vorig jaar meer mensen dan ooit tevoren van huis en haard werden verdreven. Onmiddellijke, collectieve actie om de oorzaken en gevolgen van ontheemding te verlichten is urgenter dan ooit, zei UNHCR, de VN-Vluchtelingenorganisatie vandaag.
Uit het belangrijkste jaarlijkse rapport van UNHCR, Global Trends in Forced Displacement 2022, blijkt dat het aantal mensen dat op de vlucht was door oorlog, vervolging, geweld en mensenrechtenschendingen eind 2022 een record van 108,4 miljoen had bereikt. Dit is 19,1 miljoen meer dan een jaar eerder, toen de grootste stijging ooit werd waargenomen.
De snelle toename van het aantal mensen dat wereldwijd gedwongen op de vlucht is nam niet af in 2023, toen de uitbarsting van het conflict in Soedan een nieuwe uitstroom veroorzaakte, waardoor het wereldwijde totaal in mei 2023 naar schatting naar 110 miljoen steeg.
“Deze cijfers laten ons zien dat sommige mensen veel te snel een conflict starten, en veel te traag zijn met het vinden van oplossingen. Het gevolg is verwoesting, ontheemding en angst voor miljoenen mensen die met geweld uit hun huizen zijn verdreven”, zei VN Hoge Commissaris voor Vluchtelingen Filippo Grandi.
Van het wereldwijde totaal waren 35,3 miljoen vluchtelingen, mensen die een internationale grens overstaken om veiligheid te vinden. Een groter deel – 58 procent, wat neerkomt op 62,5 miljoen mensen – was ontheemd in hun eigen land als gevolg van conflicten en geweld.
De oorlog in Oekraïne was de grootste oorzaak van ontheemding in 2022. Het aantal vluchtelingen uit Oekraïne steeg enorm van 27.300 eind 2021 tot 5,7 miljoen eind 2022 – de snelste uitstroom van vluchtelingen waar dan ook sinds de Tweede Wereldoorlog. Schattingen van het aantal vluchtelingen uit Afghanistan waren eind 2022 fors hoger, waarvan velen in voorgaande jaren in Iran waren aangekomen. Ook zagen Colombia en Peru het aantal Venezolanen, meestal gecategoriseerd als “andere mensen die internationale bescherming nodig hebben”, stijgen in hun land.
De cijfers bevestigden ook dat het de lage- en middeninkomenslanden blijven – niet de rijke landen – die de meeste vluchtelingen opvangen. De 46 minst ontwikkelde landen zijn goed voor minder dan 1,3 procent van het wereldwijde bruto binnenlands product, maar ze vangen meer dan 20 procent van alle vluchtelingen op. Financiering voor de talrijke situaties van ontheemding ter ondersteuning van gastlanden blijft achter bij de behoeften.
“Mensen over de hele wereld blijven buitengewone gastvrijheid tonen voor vluchtelingen en bieden bescherming en hulp aan mensen in nood”, voegde Grandi eraan toe, “maar er is veel meer internationale steun en een eerlijkere verdeling van de verantwoordelijkheid nodig, vooral voor de landen die de meeste vluchtelingen opvangen.”
“Bovendien moet er veel meer worden gedaan om conflicten te beëindigen en obstakels weg te nemen, zodat vluchtelingen de mogelijkheid hebben om vrijwillig, veilig en waardig naar huis terug te keren.”
Hoewel het totale aantal mensen op de vlucht bleef groeien, toont het Global Trends-rapport ook aan dat mensen die gedwongen op de vlucht zijn niet tot ballingschap zijn veroordeeld, maar dat ze vrijwillig en veilig naar huis kunnen en zullen gaan. In 2022 keerden ongeveer 339.000 vluchtelingen terug naar 38 landen, en hoewel het aantal lager was dan het voorgaande jaar, waren er aanzienlijke aantallen mensen die vrijwillig terugkeerden naar Zuid-Soedan, Syrië, Kameroen en Ivoorkust. Ook keerden in 2022, 5,7 miljoen binnenlands ontheemden terug, met name in Ethiopië, Myanmar, Syrië, Mozambique en de Democratische Republiek Congo.
Eind 2022 waren wereldwijd naar schatting 4,4 miljoen mensen staatloos of van onbepaalde nationaliteit, 2 procent meer dan eind 2021.
Het Global Trends-rapport wordt zes maanden voor het tweede Global Refugee Forum gelanceerd, een grote bijeenkomst in Genève die veel verschillende actoren samenbrengt om nieuwe oplossingen te vinden en solidariteit te verankeren voor mensen die gedwongen zijn te vluchten en hun gastgemeenschappen.
Deel op Facebook Deel op Twitter
