Aantal vluchtelingen wereldwijd stijgt opnieuw

Met meer dan 68 miljoen mensen op de vlucht, zijn internationale afspraken over vluchtelingen belangrijker dan ooit.

© UNHCR/Eduardo Soteras Jalil

Het aantal mensen dat in 2017 op de vlucht is voor oorlog, geweld en vervolging is het hoogste aantal ooit. De crisis in de Democratische Republiek Congo, de oorlog in Zuid-Soedan, en de vlucht van honderdduizenden Rohingya vluchtelingen uit Myanmar maakt 2017 het vijfde jaar op rij dat het aantal vluchtelingen wereldwijd is gestegen. Het zijn vooral lage- en middeninkomenslanden die hierdoor geraakt worden.

Volgens het nieuwe Global Trends rapport van UNHCR, de VN-Vluchtelingenorganisatie, waren eind 2017 68,5 miljoen mensen op de vlucht. Hiervan zijn 16,2 miljoen mensen op de vlucht geslagen in 2017, voor de eerste keer of opnieuw. Dit betekent dat gemiddeld 44.500 mensen per dag op de vlucht slaan. Dat is elke 2 seconden een nieuw persoon die moet vluchten.

1 op de 110 mensen is op de vlucht

Het aantal vluchtelingen dat hun thuisland heeft moeten verlaten vanwege conflict of vervolging is 25,4 miljoen van de 68,5 miljoen mensen op de vlucht. Dit is een stijging van 2,9 miljoen ten opzichte van 2016, en de hoogste jaarlijkse stijging die UNHCR ooit heeft gezien. Het aantal asielzoekers dat wacht op de uitkomst van hun asielprocedure is gestegen met 300.000 naar 3,1 miljoen mensen. 40 miljoen mensen zijn op de vlucht in eigen land, dit is iets minder dan de 40,3 miljoen binnenlands ontheemden in 2016. Van de wereldbevolking, is 1 op de 110 mensen op de vlucht.

Nieuwe en alomvattende aanpak

“We staan op een keerpunt. Het succesvol aanpakken van gedwongen ontheemding vraagt om een nieuwe en alomvattende aanpak, zodat landen en gemeenschappen er niet alleen voor staan”, zegt Filippo Grandi, de Hoge Commissaris voor de Vluchtelingen van de Verenigde Naties. “Er is echter hoopgevend nieuws. Veertien landen nemen een voortrekkersrol in de nieuwe werkwijze waarop we op vluchtelingensituaties reageren. In een paar maanden tijd zal het Global Compact on Refugees klaar zijn om te worden aangenomen door de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties. Vandaag, aan de vooravond van Wereld Vluchtelingendag, vraag ik aan de VN-lidstaten om de Global Compact en de nieuwe aanpak te ondersteunen. Niemand kiest ervoor om een vluchteling te worden, maar wij hebben wel de keuze op welke manier we hen helpen.”

De data van het Global Trends rapport

Het UNHCR Global Trends rapport publiceert ieder jaar aan de vooravond van Wereld Vluchtelingendag (20 juni) de statistieken achter wereldwijde ontheemding. Deze data zijn verzameld door UNHCR, overheden en andere partners. Het Global Trends rapport gaat niet in op de wereldwijde asielprocedures. Hierover rapporteert UNHCR afzonderlijk. In 2017 hebben we incidenten gezien zoals gedwongen terugkeer, het politiseren en stigmatiseren van vluchtelingen, het detineren van vluchtelingen, het ontzeggen van toegang tot de arbeidsmarkt, en verschillende landen hebben bezwaar gemaakt tegen het gebruik van het woord ‘vluchteling’.

85 procent opvang in de regio

Het Global Trends rapport deelt nieuwe inzichten, waarvan sommige niet helemaal stroken met de realiteit die soms ervaren wordt.

Zo wordt vaak gedacht dat mensen op de vlucht worden opgevangen in het Westen. Onze data laten zien dat het tegenovergestelde het geval is. 85 procent van de vluchtelingen wereldwijd wordt opgevangen in lage- en middeninkomenslanden. Veel van deze landen hebben te maken met extreme armoede en krijgen weinig hulp bij de opvang. Vier op de vijf vluchtelingen verblijft in één van de buurlanden van het land van herkomst.

Twee derde vluchtelingen komt uit 5 landen

Bijna twee derde van het aantal mensen op de vlucht blijft in hun eigen land, zij zijn daardoor binnenlands ontheemd. Van de 25,4 miljoen vluchtelingen die hun land zijn ontvlucht is een vijfde Palestijns en valt onder het mandaat van UNRWA. Van de vluchtelingen onder het mandaat van UNHCR is twee derde afkomstig uit slechts vijf landen: Syrië, Afghanistan, Zuid-Soedan, Myanmar en Somalië. Het beëindigen van één of meerdere van deze conflicten kan een grote impact hebben op de wereldwijde vluchtelingensituatie.

Helft van de vluchtelingen is kind

Ook blijkt uit de data van het Global Trends rapport dat de meeste vluchtelingen in steden wonen, en niet in vluchtelingenkampen of in plattelandsgebieden. Een andere opvallende constatering is dat de meeste mensen op de vlucht nog jong zijn. 52 procent is kind, hiervan zijn velen alleenreizend of gescheiden van hun families.

10 landen vangen 63 procent van de vluchtelingen op

Het aantal landen dat grote aantallen vluchtelingen opvangt is verhoudingsgewijs klein: Turkije vangt met 3,5 miljoen vluchtelingen het meeste aantal vluchtelingen ter wereld op. Dit zijn voornamelijk vluchtelingen uit Syrië. Libanon vangt, gezien de grootte van de eigen bevolking, relatief de meeste vluchtelingen op. 63 procent van alle vluchtelingen die vallen onder het mandaat van UNHCR wordt opgevangen in slechts 10 landen.

Oplossingen

Spijtig genoeg zijn oplossingen schaars. Oorlog en conflict blijven de grootste oorzaken van ontheemding, en er is weinig zichtbare vooruitgang in vredesprocessen. Zo’n vijf miljoen mensen konden terugkeren naar huis in 2017, het merendeel hiervan zijn mensen op de vlucht in eigen land. Er zijn echter mensen teruggekeerd onder dwang, of mensen zijn teruggekeerd naar onstabiele situaties. Vanwege een daling van het aantal hervestigingsplaatsen, is het aantal hervestigde vluchtelingen gedaald met 40 procent naar 100.000 mensen.

Aanvullende informatie

Het UNHCR Global Trends rapport en het bijbehorende multimediapakket zijn hier beschikbaar.

© UNHCR/Roger Arnold

Berichtgeving over vluchtelingen – de belangrijkste definities

UNHCR gebruikt niet de term ‘migranten’ als we het hebben over mensen op de vlucht.

  • Vluchteling: iemand die zijn of haar thuisland ontvlucht vanwege oorlog, geweld of vervolging, en daarom een beroep doet op internationale bescherming. Redenen voor vervolging kunnen zijn: ras, godsdienst, politieke overtuiging of het behoren tot een bepaalde groep. Een vluchteling kan in eigen land geen bescherming krijgen tegen deze vervolging.
  • Asielzoeker: iemand die asiel heeft aangevraagd. Het is een mensenrecht om asiel aan te vragen.
  • Binnenlands ontheemd: iemand die op de vlucht is in eigen land. Ze vluchten om dezelfde redenen als vluchtelingen, maar steken geen landsgrenzen over. Ze zouden door hun eigen land beschermd moeten worden, maar in de praktijk is dit vaak niet het geval.
  • Staatloos persoon: iemand zonder een nationaliteit. Als je staatloos bent, kan je vaak geen beroep doen op je burgerrechten, en geen gebruik maken van de diensten die ter beschikking staan voor staatsburgers. Het is mogelijk om tegelijkertijd vluchteling en staatloos te zijn.