Η Ύπατη Αρμοστεία ζητά στήριξη για τον λαό της Ουκρανίας που δοκιμάζεται από τον πόλεμο, καθώς οι επιθέσεις εντείνονται

ΓΕΝΕΥΗ – Καθώς ένας δύσκολος χειμώνας πλησιάζει και τα ρωσικά πλήγματα εντείνονται σε ολόκληρη την Ουκρανία, πλήττοντας μη στρατιωτικές και ανθρωπιστικές υποδομές και προκαλώντας νέες μετακινήσεις πληθυσμού στο εσωτερικό της χώρας, η Ύπατη Αρμοστεία καλεί τη διεθνή κοινότητα να παραμείνει σταθερή στη στήριξή της προς τους ανθρώπους που παραμένουν στη χώρα αλλά και σε όσους έχουν αναζητήσει καταφύγιο αλλού.

Οι επιθέσεις στην Ουκρανία συνεχίζονται αδιάκοπα, μέρα και νύχτα, πλήττοντας κρίσιμες ενεργειακές υποδομές. Αυτό δημιουργεί τον κίνδυνο παρατεταμένων διακοπών στην ηλεκτροδότηση, αφήνοντας εκατομμύρια ανθρώπους χωρίς θέρμανση και ηλεκτρικό ρεύμα και με περιορισμένη πρόσβαση σε νερό και άλλα βασικά αγαθά και υπηρεσίες.

Η αύξηση των επιθέσεων με πυραύλους μεγάλου βεληνεκούς και μη επανδρωμένα αεροσκάφη (drones) σημαίνει ότι κανένα μέρος στην Ουκρανία δεν είναι ασφαλές. Οι άμαχοι, ακόμη και όσοι βρίσκονται μακριά από τη γραμμή του μετώπου, αντιμετωπίζουν κινδύνους για την ασφάλεια και τα σπίτια τους και συχνά δυσκολεύονται να έχουν πρόσβαση σε βασικές υπηρεσίες.

Η Ύπατη Αρμοστεία, μαζί με ένα ισχυρό δίκτυο ουκρανικών μη κυβερνητικών οργανώσεων εταίρων της, συνεχίζει να παρέχει επείγουσα βοήθεια και προστασία, προσφέροντας μεταξύ άλλων στήριξη για στέγαση, νομική βοήθεια, συμβουλευτική σε θέματα ψυχικής υγείας και οικονομική βοήθεια σε μετρητά.

Ωστόσο, η Ύπατη Αρμοστεία και οι εταίροι της έχουν επανειλημμένα βρεθεί στο στόχαστρο επιθέσεων που έχουν επηρεάσει το προσωπικό, τα οχήματα και τις εγκαταστάσεις τους. Από την 1η Σεπτεμβρίου έως τις 14 Οκτωβρίου, καταγράφηκαν 10 περιστατικά ασφαλείας που επηρέασαν το προσωπικό της Ύπατης Αρμοστείας ή των εταίρων της. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται επιθέσεις με drone και αεροπορικά πλήγματα ενάντια ή κοντά σε ομάδες ανθρωπιστικού προσωπικού, γραφεία και αποθήκες, καθώς και οχήματα που έφεραν ευδιάκριτη σήμανση ότι μετέφεραν ανθρωπιστική βοήθεια. Οι επιθέσεις αυτές έθεσαν σε κίνδυνο εργαζόμενους στον ανθρωπιστικό τομέα και προκάλεσαν ζημιές σε κρίσιμα μέσα που χρησιμοποιούνται για την παροχή βοήθειας. Η Ύπατη Αρμοστεία καλεί τη Ρωσική Ομοσπονδία να σταματήσει τις επιθέσεις κατά αμάχων και επαναλαμβάνει ότι οι εργαζόμενοι στον ανθρωπιστικό τομέα και τα μέσα που χρησιμοποιούνται για την παροχή βοήθειας πρέπει να προστατεύονται και να μην αποτελούν στόχο.

Ο εσωτερικός εκτοπισμός αναμένεται να συνεχιστεί, καθώς οι μετακινήσεις ανθρώπων μακριά από περιοχές κοντά στη γραμμή του μετώπου έχουν αυξηθεί σημαντικά. Από τον Ιανουάριο του 2026, περισσότεροι από 136.000 άνθρωποι που εκκενώθηκαν από τις περιοχές τους έχουν καταφύγει σε κέντρα διέλευσης που υποστηρίζονται από την Ύπατη Αρμοστεία, αριθμός αυξημένος κατά περίπου 70 τοις εκατό σε σχέση με τους σχεδόν 80.000 ανθρώπους που πέρασαν από αντίστοιχες δομές σε κοινότητες κοντά στη γραμμή του μετώπου κατά τη διάρκεια του 2025. Ο αριθμός αυτός αντιπροσωπεύει μόνο ένα μέρος του συνολικού αριθμού των ανθρώπων που απομακρύνθηκαν από περιοχές του μετώπου, καθώς πολλοί δεν αναζητούν υποστήριξη σε δομές διέλευσης.

Πολλοί άνθρωποι ανάμεσα σε αυτούς που αναγκάζονται να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους βρίσκονται σε ιδιαίτερα ευάλωτη κατάσταση: σχεδόν το 40 τοις εκατό είναι ηλικιωμένοι, ενώ σημαντικός αριθμός είναι άτομα με αναπηρία. Συνολικά, 10,8 εκατομμύρια άνθρωποι εντός της Ουκρανίας χρειάζονται ανθρωπιστική βοήθεια.

Την ίδια στιγμή, σχεδόν 5,2 εκατομμύρια πρόσφυγες από την Ουκρανία εξακολουθούν να βρίσκονται σε ολόκληρη την Ευρώπη. Όταν ξέσπασε ο πόλεμος πλήρους κλίμακας το 2022, οι ευρωπαϊκές χώρες ανταποκρίθηκαν με εξαιρετική αλληλεγγύη, παρέχοντας σε εκατομμύρια ανθρώπους άμεση πρόσβαση σε προστασία και βοήθεια.

Η Προσωρινή Προστασία και παρόμοιες ρυθμίσεις έδωσαν σε εκατομμύρια πρόσφυγες γρήγορη πρόσβαση σε νόμιμο καθεστώς παραμονής, δικαιώματα και υπηρεσίες. Με την πάροδο του χρόνου, η ανταπόκριση πέρασε από την επείγουσα βοήθεια στην ενίσχυση της πρόσβασης των προσφύγων στην απασχόληση και στα εθνικά συστήματα, καθώς και στη στήριξή τους ώστε να γίνουν περισσότερο αυτάρκεις.

Η πρόοδος προς μια πιο μακροπρόθεσμη ένταξη στα εθνικά συστήματα είναι ήδη ορατή. Σύμφωνα με μια διυπηρεσιακή μελέτη που δημοσιεύθηκε αυτή την εβδομάδα, το 2025 το 67 τοις εκατό των ενηλίκων προσφύγων από την Ουκρανία σε εννέα χώρες εργαζόταν, ενώ το 84 τοις εκατό των παιδιών προσφύγων φοιτούσε σε σχολεία του εθνικού εκπαιδευτικού συστήματος. Τα στοιχεία αυτά δείχνουν την πρόοδο που μπορεί να σημειωθεί όταν δίνεται στους πρόσφυγες η ευκαιρία να συμβάλλουν στις κοινωνίες που τους φιλοξενούν.

Η ενίσχυση της απασχόλησης των προσφύγων συμβάλλει στην προσφορά εργασίας, στην τοπική κατανάλωση και στα φορολογικά έσοδα. Μια πρόσφατη έρευνα της Deloitte διαπίστωσε ότι το 2025 οι πρόσφυγες από την Ουκρανία συνέβαλαν στη δημιουργία του 2,4% του ΑΕΠ της Πολωνίας, ποσό που αντιστοιχεί σε περίπου 24,4 δισ. δολάρια.

Την ίδια στιγμή, έπειτα από τεσσεράμισι χρόνια εκτοπισμού, αρχίζουν να διαφαίνονται σημάδια κόπωσης, καθώς αυξάνονται οι πιέσεις στις χώρες και τις κοινότητες υποδοχής. Σε μια περίοδο που η αντιπροσφυγική ρητορική και οι εχθρικές στάσεις αυξάνονται σε ορισμένα μέρη της Ευρώπης, είναι κρίσιμο να διατηρηθεί η αλληλεγγύη και η στήριξη τόσο προς τους πρόσφυγες όσο και προς τις κοινότητες που τους φιλοξενούν.

Πολλοί Ουκρανοί πρόσφυγες εξακολουθούν να δυσκολεύονται να βρουν οικονομικά προσιτή στέγαση ή εργασία που να ανταποκρίνεται στις δεξιότητες και τα προσόντα τους. Οι ηλικιωμένοι, τα άτομα με αναπηρία, οι μονογονεϊκές οικογένειες και άλλοι άνθρωποι που βρίσκονται σε ευάλωτη κατάσταση αντιμετωπίζουν ιδιαίτερες δυσκολίες και χρειάζονται περαιτέρω στήριξη. Γι’ αυτό, δεν είναι η στιγμή να κάνουμε πίσω. Είναι η στιγμή να διαφυλάξουμε όσα έχουν ήδη επιτευχθεί και να σταθούμε στο πλευρό των Ουκρανών, καθώς αντιμετωπίζουν την αβεβαιότητα των επόμενων μηνών.

Σημειώσεις προς τους συντάκτες

Το διυπηρεσιακό έγγραφο «Περιφερειακό Σχέδιο Ανταπόκρισης για τους Πρόσφυγες σχετικά με την κατάσταση στην Ουκρανία 2022-2026: Από την επείγουσα ανταπόκριση στις λύσεις» παρουσιάζει τα συλλογικά επιτεύγματα του Περιφερειακού Σχεδίου Ανταπόκρισης για τους Πρόσφυγες (RRP) για την κατάσταση στην Ουκρανία, καθώς και τα διδάγματα που αντλήθηκαν και τις προκλήσεις που παραμένουν, ενώ εξετάζει τα επόμενα βήματα για την προστασία, την ένταξη και την εξεύρεση λύσεων για τους πρόσφυγες.

Η διυπηρεσιακή έκθεση «Προωθώντας την ένταξη, καλύπτοντας τα κενά» (Advancing Inclusion, Closing Gaps) παρουσιάζει αναλυτικά τα ευρήματα της Έρευνας Κοινωνικοοικονομικών Δεδομένων (Socio-Economic Insights Survey – SEIS) του 2025 σε εννέα χώρες υποδοχής που συμμετέχουν στο RRP. Η έκθεση αναδεικνύει την πρόοδο που έχει σημειωθεί, αλλά και τα κενά που εξακολουθούν να υπάρχουν στην κοινωνικοοικονομική ένταξη των προσφύγων, την υγεία, την εκπαίδευση και την προστασία. Παράλληλα, παρέχει τεκμηριωμένα στοιχεία για τη διαμόρφωση πολιτικών αποφάσεων.