Ύπατη Αρμοστεία: Η σύγκρουση στο Σουδάν, στον τέταρτο χρόνο της, συνεχίζει να εκτοπίζει ανθρώπους προς το Τσαντ, ενώ η χρηματοδότηση παραμένει ανεπαρκής

ΓΕΝΕΥΗ – Περισσότεροι από 55.000 Σουδανοί πρόσφυγες έχουν καταφύγει στο ανατολικό Τσαντ από την αρχή του έτους, καθώς οι συνεχιζόμενες συγκρούσεις και η επιδεινούμενη ανασφάλεια στο Νταρφούρ, στις περιοχές Κορντοφάν και σε άλλα μέρη του Σουδάν αναγκάζουν ολοένα και περισσότερες οικογένειες να αναζητήσουν ασφάλεια πέρα από τα σύνορα. Από την έναρξη της σύγκρουσης τον Απρίλιο του 2023, σχεδόν 1 εκατομμύριο πρόσφυγες έχουν περάσει στο Τσαντ.

Την τελευταία εβδομάδα, ο ρυθμός των αφίξεων αυξήθηκε απότομα, με περισσότερους από 400 ανθρώπους ημερησίως να περνούν τα σύνορα στις περιοχές Αντρέ και Τινέ στο ανατολικό Τσαντ, αριθμός περίπου 20 φορές μεγαλύτερος από τον ημερήσιο μέσο όρο που καταγραφόταν τους προηγούμενους μήνες.

Η κατάσταση είναι ιδιαίτερα δραματική στις πολιτείες του Νταρφούρ, ενώ η Ύπατη Αρμοστεία ανησυχεί σοβαρά για τις εξελίξεις στις πολιτείες του Κορντοφάν και του Γαλάζιου Νείλου, όπου οι εχθροπραξίες και οι επισφαλείς συνθήκες, που περιλαμβάνουν αεροπορικές επιδρομές και επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη (drone), αναγκάζουν περισσότερους ανθρώπους να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους και καθιστούν ακόμη δυσκολότερη την πρόσβαση της ανθρωπιστικής βοήθειας. Οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής επιδεινώνουν τους παράγοντες που οδηγούν στον εκτοπισμό των ανθρώπων. Η τοπική ξηρασία, οι βροχοπτώσεις κάτω από τα συνήθη επίπεδα και η λειψυδρία έχουν ήδη αντίκτυπο στα μέσα βιοπορισμού των ανθρώπων, ενώ η επερχόμενη περίοδος των βροχών ενδέχεται να προκαλέσει πλημμύρες σε περιοχές του Νταρφούρ, καταστρέφοντας υποδομές, διακόπτοντας βασικές υπηρεσίες και οδηγώντας σε νέο κύκλο εκτοπισμού.

Στο Τινέ, στο ανατολικό Τσαντ, το κέντρο διέλευσης φιλοξενεί ήδη περισσότερους από 4.300 ανθρώπους και βρίσκεται υπό μεγάλη πίεση, καθώς είναι επείγουσες οι ανάγκες για καταλύματα, νερό, υπηρεσίες υγιεινής και προστασίας. Οι άνθρωποι που φτάνουν από το Σουδάν συνεχίζουν να περιγράφουν τις οδυνηρές συνέπειες της σύγκρουσης για τους αμάχους. Γυναίκες και κορίτσια έχουν αναφέρει σοβαρές παραβιάσεις, όπως απαγωγές και βιασμούς, κατά τη διαδρομή τους από το Σουδάν προς το Τσαντ σε αναζήτηση ασφάλειας.

Το Σουδάν εξακολουθεί να αποτελεί τη μεγαλύτερη κρίση εκτοπισμού στον κόσμο, με περίπου 11,3 εκατομμύρια ανθρώπους να έχουν εκτοπιστεί βίαια από την έναρξη της σύγκρουσης, εκ των οποίων τα 6,4 εκατομμύρια βρίσκονται εντός της χώρας. Περισσότεροι από 3,5 εκατομμύρια Σουδανοί πρόσφυγες και αιτούντες άσυλο έχουν διαφύγει σε χώρες της περιοχής, δοκιμάζοντας ακόμη περισσότερο τις δυνατότητες ανταπόκρισης των ήδη επιβαρυμένων γειτονικών κρατών.

Παρά τη γενναιοδωρία του Τσαντ και άλλων χωρών υποδοχής, η ανθρωπιστική βοήθεια δεν συμβαδίζει με το μέγεθος των αναγκών. Στο Τσαντ, περισσότεροι από 190.000 πρόσφυγες εξακολουθούν να ζουν σε δύσκολες συνθήκες στις παραμεθόριες περιοχές, αναμένοντας τη μετεγκατάστασή τους σε οργανωμένους καταυλισμούς στο εσωτερικό της χώρας. Περίπου 31.000 οικογένειες δεν διαθέτουν κατάλληλο κατάλυμα, ενώ οι περισσότεροι πρόσφυγες επιβιώνουν με λιγότερο από το μισό της ελάχιστης ημερήσιας ποσότητας νερού που απαιτείται.

Την ίδια στιγμή, το Τσαντ έχει προχωρήσει σε σημαντικά βήματα για την ένταξη των προσφύγων στα εθνικά συστήματα και τη δημιουργία περισσότερων ευκαιριών για αυτονόμησής τους, μεταξύ άλλων για να ανταποκριθεί σε έναν αυξανόμενο αριθμό Σουδανών προσφύγων με υψηλή εξειδίκευση και προσόντα. Περισσότεροι από 400 επαγγελματίες υγείας είδαν τα προσόντα τους να αναγνωρίζονται, ενώ ορισμένοι ήδη υποστηρίζουν τις υπηρεσίες υγείας στο ανατολικό Τσαντ. Παράλληλα, οι πρόσφυγες εκπαιδευτικοί έχουν λάβει άδεια να διδάσκουν, με τουλάχιστον 2.900 να εργάζονται σε σχολεία στα ανατολικά.

Η μείωση της διεθνούς στήριξης έχει επιπτώσεις που ξεπερνούν τα όρια της άμεσης περιοχής της κρίσης. Η πιο πρόσφατη ανάλυση της Ύπατης Αρμοστείας για τις μετακινήσεις Σουδανών προς την Ευρώπη δείχνει ότι οι δευτερογενείς μετακινήσεις δεν αποτελούν το αποτέλεσμα μίας μεμονωμένης απόφασης που λαμβάνεται τη στιγμή που εγκαταλείπουν οι πρόσφυγες από το Σουδάν, αλλά ακολουθούν μετά από επανειλημμένες προσπάθειές τους να βρουν ασφάλεια, νομικό καθεστώς και μια βιώσιμη προοπτική στις πρώτες χώρες ασύλου.

Παρότι οι συνολικές αφίξεις προσφύγων όλων των εθνικοτήτων στην Ευρώπη μέσω της Μεσογείου έχουν μειωθεί, οι αφίξεις Σουδανών διά θαλάσσης έχουν αυξηθεί σημαντικά από την έναρξη της σύγκρουσης, με 14.104 αφίξεις να έχουν καταγραφεί το 2025, αριθμός αυξημένος κατά 245 τοις εκατό σε σύγκριση με τις 4.094 αφίξεις του 2024. Η ανάλυση της Ύπατης Αρμοστείας κατέδειξε ότι η ανεπαρκής κάλυψη αναγκών προστασίας και βασικών αναγκών στις πρώτες χώρες ασύλου συγκαταλέγονται στους παράγοντες που οδηγούν σε περαιτέρω μετακινήσεις.

Η Ύπατη Αρμοστεία καλεί τη διεθνή κοινότητα να ενισχύσει τη στήριξή της προς τους ανθρώπους που πλήττονται από τη σύγκρουση στο Σουδάν, καθώς και προς τις γειτονικές χώρες, όπως το Τσαντ, που συνεχίζουν να κρατούν ανοιχτά τα σύνορά τους και να φιλοξενούν εκατομμύρια πρόσφυγες. Μέχρι στιγμής, έχει συγκεντρωθεί μόλις το 20% των χρηματοδοτικών αναγκών ύψους 1,6 δισεκατομμυρίων δολαρίων για το περιφερειακό σχέδιο ανταπόκρισης για τους πρόσφυγες.

Χωρίς μεγαλύτερη ανθρωπιστική και αναπτυξιακή στήριξη, η κατάσταση για τα εκατομμύρια των εκτοπισμένων θα συνεχίσει να επιδεινώνεται, ωθώντας πολλούς πρόσφυγες σε απελπισμένες επιλογές, όπως το να επιστρέψουν στο Σουδάν πριν να είναι κάτι τέτοιο ασφαλές ή να επιχειρήσουν επικίνδυνα ταξίδια προς τρίτες χώρες αναζητώντας ασφάλεια και ένα πιο σταθερό μέλλον.