UNHCR zoekt steun voor oplossingen nu 5,4 miljoen Afghanen zijn teruggekeerd sinds 2023
UNHCR zoekt steun voor oplossingen nu 5,4 miljoen Afghanen zijn teruggekeerd sinds 2023
Een Afghaanse familie keert terug naar huis vanuit Iran na het oversteken van de grens bij Islam Qala in de Afghaanse provincie Herat in juli 2025.
GENÈVE – UNHCR blijft een aanzienlijk aantal Afghanen observeren die terugkeren of gedwongen worden terug te keren uit buurlanden onder uiterst moeilijke omstandigheden.
Tot nu toe zijn dit jaar bijna 150.000 Afghanen teruggekeerd uit Iran en Pakistan. Deze aankomsten komen bovenop de reeds ongekende terugkeer van 2,9 miljoen mensen in 2025, waarmee het totaal sinds oktober 2023 op ongeveer 5,4 miljoen komt.
Terugkeer
De snelheid en omvang van deze terugkeer hebben Afghanistan nog dieper in een crisis gestort, aangezien het land nog steeds te maken heeft met een verslechterende humanitaire en mensenrechtensituatie – met name voor vrouwen en meisjes –, een kwetsbare economie en terugkerende natuurrampen. Volgens een recent rapport van de Wereldbank heeft de snelle bevolkingsgroei als gevolg van de terugkeer geleid tot een daling van 4 procent van het bbp per hoofd van de bevolking in 2025.
Het hoge aantal terugkeerders dit jaar is zorgwekkend gezien de strenge winter, met temperaturen onder het vriespunt en zware sneeuwval in een groot deel van het land.
Uitdagingen
Onze recente enquête onder terugkeerders laat zien hoe groot de uitdagingen zijn waar zij mee te maken hebben. Iets meer dan de helft gaf aan dat ze een of andere vorm van werk hadden gevonden, ook al was dat informeel. Voor vrouwen daalt dit cijfer tot minder dan een kwart. Meer dan de helft van de teruggekeerde gezinnen geeft aan geen officiële documenten te hebben, zoals identiteitskaarten, om te bewijzen wie ze zijn of waar ze vandaan komen, en meer dan 90 procent leeft van minder dan 5 dollar per dag.
We maken ons grote zorgen over de duurzaamheid van deze terugkeer. Hoewel 5 procent van de ondervraagde terugkeerders zegt van plan te zijn Afghanistan opnieuw te verlaten, kent meer dan 10 procent een familielid of lid van de gemeenschap die sinds zijn terugkeer alweer is vertrokken. Deze beslissingen worden niet ingegeven door een verlangen om te vertrekken, maar door de realiteit dat velen niet in staat zijn een levensvatbaar en waardig bestaan op te bouwen.
Lichtpuntjes
Er zijn echter ook lichtpuntjes. We zien dat het sociaaleconomische profiel van terugkeerders verandert: degenen die in 2025 zijn teruggekeerd, hebben over het algemeen een hoger opleidingsniveau en nemen vaker deel aan de arbeidsmarkt. Met duurzame mogelijkheden om in hun levensonderhoud te voorzien, kunnen terugkeerders hun vaardigheden en ervaring inzetten en bijdragen aan stabilisatie.
Dit jaar ligt onze focus op het ondersteunen van de re-integratie van terugkeerders. We hebben de toegang, aanwezigheid en ervaring van de afgelopen vier decennia in Afghanistan om de hulp te bieden die gemeenschappen het hardst nodig hebben, waaronder beschermingsdiensten, huisvesting en ondersteuning bij het vinden van een inkomen, met name voor vrouwen.
Beschermen
Samen met andere VN-agentschappen en partners volgt UNHCR de regionale situatie op de voet, waar de ruimte voor asiel steeds kleiner wordt en de gereguleerde migratiekanalen steeds beperkter. Afghanen voelen zich steeds meer gedwongen om gevaarlijke reizen te ondernemen. We staan paraat om te reageren op bevolkingsbewegingen naar Afghanistan, terwijl we ook staten blijven oproepen om de toegang tot asiel te handhaven, Afghaanse vluchtelingen te beschermen en bij te staan, en ervoor te zorgen dat niemand wordt teruggestuurd naar een plek waar zijn of haar rechten en vrijheden in gevaar zijn.
Gezien deze ernstige humanitaire situatie en de snel groeiende bevolking is er in 2026 dringend behoefte aan extra steun om de hulp op te schalen en te investeren in re-integratie, zodat mensen hun leven met waardigheid, hoop en stabiliteit kunnen opbouwen. Voor 2026 heeft UNHCR 216 miljoen dollar nodig om ontheemden en terugkeerders in heel Afghanistan te ondersteunen. Op dit moment is slechts 8 procent van onze hulp gefinancierd.
Dit is een cruciaal moment om in actie te komen, nu er nog een kans is om langetermijnoplossingen te vinden en een einde te maken aan de ontheemding van Afghaanse terugkeerders in hun thuisland, vaak na jaren of decennia in ballingschap.
