UNHCR waarschuwt dat de ebola-uitbraak een bedreiging vormt voor ontheemde gemeenschappen in DRC en regio

GENÈVE – UNHCR, de VN-Vluchtelingenorganisatie, maakt zich grote zorgen over de steeds snellere verspreiding van de ebola-uitbraak in Bundibugyo in het oosten van de Democratische Republiek Congo (DRC) en de toenemende risico’s die dit met zich meebrengt voor ontheemde gemeenschappen in de hele regio.

Op 17 juni zijn er in 31 gezondheidszones in de DRC, 896 bevestigde gevallen en 232 sterfgevallen gemeld. Oeganda heeft 19 gevallen en twee sterfgevallen bevestigd. Het betrof geen vluchtelingen, maar het risico dat de ziekte zich onder ontheemden verspreidt, blijft groot.

Meer dan 2 miljoen mensen die gedwongen ontheemd zijn, waaronder meer dan 320.000 vluchtelingen, leven in risicogebieden in de DRC, waar de gevechten voortduren en de ebola-uitbraak zich verder verspreidt. De bezorgdheid neemt toe over de verplaatsingen van mensen van en naar de getroffen gebieden en de mogelijke gevolgen daarvan voor de overdracht van het virus, wat de noodzaak onderstreept om maatregelen op het gebied van volksgezondheid af te stemmen op beschermingsmaatregelen.

Zo heeft UNHCR op 7 juni de aankomst begeleid van zo’n 2.250 mensen uit Mbau, op 20 km van Beni – een van de epicentra van de uitbraak –, nadat bewegingen van gewapende groeperingen paniek hadden veroorzaakt en hen ertoe hadden aangezet te vluchten naar Oicha in Noord-Kivu, een door ebola getroffen gebied waar al meer dan 14.300 ontheemden verbleven.

Voor vluchtelingen en binnenlandse ontheemden, die al te maken hebben met trauma’s, onveiligheid en een gebrek aan adequate humanitaire hulp, wakkert de uitbraak angst en desinformatie aan, ondermijnt het vertrouwen in de hulpteams en vertraagt het de toegang tot levensreddende zorg. Op 3 juni leidde dit wantrouwen ertoe dat sommige binnenlandse ontheemden de toegang voor hulpteams tijdelijk blokkeerden na twee ebola-gerelateerde sterfgevallen in het kamp Kpangba in de provincie Ituri, op slechts 25 km van Bunia – wat illustreert hoe wantrouwen levensreddende interventies direct kan belemmeren.

Aangezien de uitbraak zich blijft uitbreiden in gebieden waar conflicten en ziekte elkaar kruisen, is samenwerking met lokale leiders van cruciaal belang om vertrouwen op te bouwen, desinformatie tegen te gaan en ervoor te zorgen dat volksgezondheidsmaatregelen worden afgestemd op de verplaatsingen van de bevolking.

In getroffen en risicovolle gebieden, zoals Bunia, ondersteunt UNHCR door de overheid geleide responsplannen. De afgelopen week hebben we trainingen georganiseerd voor meer dan 100 gemeenschapsleiders, gegeven door gezondheidsdeskundigen, over ebola-preventie en belangrijke maatregelen, zodat zij de boodschap kunnen doorgeven in lokale talen en op een manier die vertrouwen wekt. Er staan nog meer sessies op het programma voor meer afgelegen locaties. In Ituri, langs de grens met Zuid-Soedan, helpen getrainde vluchtelingen bij het installeren van met chloor behandelde handwasstations in dorpen die vluchtelingen opvangen.

Het risico is regionaal van aard. Het oosten van de DRC ligt in een onderling verbonden regio waar handel, familiebanden en vluchtelingenstromen Oeganda, Rwanda, Burundi, Tanzania en Zuid-Soedan met elkaar verbinden. UNHCR versterkt de paraatheid in die landen en werkt samen met regeringen, de Wereldgezondheidsorganisatie en partners om de surveillance, screening, infectiepreventie, communicatie en ondersteuning op het gebied van water, sanitaire voorzieningen en hygiëne in vluchtelingenopvanggebieden en grenscorridors te versterken. We streven ernaar verdere grensoverschrijdende overdracht te voorkomen zonder mensen die veiligheid zoeken, te belemmeren.

Regeringen moeten het voortouw blijven nemen bij de respons en dragen de verantwoordelijkheid om de volksgezondheid te beschermen. We zijn ons ervan bewust dat sommige buurlanden als reactie op de uitbraak tijdelijke bewegingsbeperkingen en andere voorzorgsmaatregelen bij grensovergangen hebben ingevoerd. UNHCR is van mening dat grenssluitingen niet effectief zijn om de verspreiding van de epidemie te voorkomen, aangezien ze mensen naar onofficiële grensovergangen kunnen drijven, waar gezondheidsscreening en toezicht moeilijker zijn. Maatregelen op het gebied van de volksgezondheid moeten de toegang tot asiel waarborgen voor mensen die internationale bescherming nodig hebben, met passende systemen voor screening, triage, isolatie en doorverwijzing.

UNHCR en zijn partners werken samen met lokale autoriteiten om door de gemeenschap geleide preventieve maatregelen te versterken. We zetten ons in om ervoor te zorgen dat ontheemde gemeenschappen worden betrokken bij nationale gezondheidsmaatregelen en worden beschermd tegen beschuldigingen of discriminatie, met bijzondere aandacht voor vrouwen en meisjes. Gezien de snelle toename van het aantal gevallen moet de respons dienovereenkomstig worden opgeschaald en stevig verankerd blijven in nationaal leiderschap. Dit mag niet ten koste gaan van andere essentiële diensten, zoals eerstelijnsgezondheidszorg, hulpverlening bij gendergerelateerd geweld en onderwijs.

Als onderdeel van een interinstitutionele respons vraagt UNHCR 14 miljoen dollar aan voor zijn ebola-paraatheids- en responsmaatregelen van juli tot november, om gedwongen ontheemden en hun gastgemeenschappen in de DRC en Oeganda te helpen, en om de paraatheid in Burundi, Rwanda en Zuid-Soedan te versterken.

De middelen zouden helpen bij het versterken van gezondheids- en sanitaire systemen, het ondersteunen van eerstelijnspersoneel – met inbegrip van gemeenschapsgerichte beschermingsinitiatieven –, het uitbreiden van de isolatie- en doorverwijzingscapaciteit, en het waarborgen dat ontheemden niet worden uitgesloten van de bredere volksgezondheidsmaatregelen.