UNHCR: 9 miljoen mensen hebben dringend hulp nodig om de winter door te komen

GENÈVE – Door financieringstekorten en sterk stijgende energieprijzen hebben naar schatting minstens 9 miljoen mensen in vier door oorlog getroffen landen, Oekraïne, Syrië, Libanon en Afghanistan, extra hulp nodig om de winter door te komen. Dat meldt UNHCR, de VN-Vluchtelingenorganisatie, vandaag bij de start van de jaarlijkse wintercampagne.

Om de gevolgen van de forse terugloop in financiering op te vangen, wil UNHCR via de jaarlijkse fondsenwervingscampagne voor particulieren en bedrijven minstens 50 miljoen dollar ophalen voor winterhulp in 2026-2027. Dat is 3 miljoen dollar meer dan vorig jaar werd opgehaald.

"De middelen zijn schaars en de kosten stijgen snel, juist nu de winter op het noordelijk halfrond nadert", zegt Dominique Hyde, directeur Externe Betrekkingen bij UNHCR. "Miljoenen mensen in deze kwetsbare, door oorlog getroffen landen dreigen onvoldoende beschermd te zijn tegen de kou. Zij hebben de steun van het publiek harder nodig dan ooit. We moeten hen nu bescherming bieden."

In alle vier de operatiegebieden is de behoefte aan winterhulp groot. Miljoenen mensen worden geconfronteerd met sterk gestegen energie- en voedselprijzen, geïmproviseerde onderkomens, een tekort aan brandstof om te verwarmen en te koken en onvoldoende warme kleding en dekens. Hierdoor komen huishoudbudgetten verder onder druk te staan. Al vóór de winter werden mensen op de vlucht en de gemeenschappen die hen opvangen getroffen door bezuinigingen op financiële ondersteuning, gezondheidszorg, onderwijs en bestaansmiddelen. Met het ingezamelde geld zullen onder andere kachels in Afghanistan, thermische dekens in Syrië en Libanon, en pakketten voor het herstel van gebombardeerde huizen in het door energietekort geteisterde Oekraïne worden aangeschaft.

Voor Oekraïne wordt dit de vijfde winter sinds het begin van de grootschalige oorlog. Terwijl de Russische aanvallen op burgers en humanitaire hulpverleners toenemen, kunnen de temperaturen dalen tot -20 °C. Stroomuitval verergert de omstandigheden voor de door oorlog getroffen bevolking, onder wie ongeveer 4 miljoen binnenlands ontheemden. Afgelopen winter werden energievoorzieningen minstens 423 keer aangevallen. Het winterplan van UNHCR omvat financiële ondersteuning voor ongeveer 310.000 mensen en betere isolatie van woningen voor 80.000 mensen. Uit onderzoek van UNHCR blijkt dat 75 procent van de mensen die tussen december 2025 en februari 2026 Oekraïne verlieten, een gebrek aan elektriciteit, water of verwarming als reden noemde. Dit onderstreept hoe de winterse omstandigheden mensen kunnen dwingen hun land te verlaten.

In Dnipro vertelde Svitlana aan UNHCR over haar angsten nadat haar appartement afgelopen winter door een drone werd getroffen. Enkele seconden voor de inslag had ze haar zoon Yosyp vastgepakt en was ze met hem naar de kelder gevlucht. "Daarna zag ik overal glasscherven liggen. Als mijn kind op dat moment in de kamer was geweest, was de kans dat hij het had overleefd heel klein geweest... [Buiten] zag ik de legoblokjes waarmee Yosyp had gespeeld. Hij speelde ermee op de vensterbank. Bij de ingang van het gebouw zag ik de rails van zijn speelgoedtrein liggen. Toen besefte ik dat we geen ramen meer hadden."

Afghanistan staat weer voor een zware winter, terwijl het land te maken heeft met grootschalige terugkeer, enorme humanitaire behoeften en ernstige financiële beperkingen. Tussen januari 2025 en juli 2026 keerden bijna 4 miljoen mensen terug uit Pakistan en Iran. Velen beschikken over weinig middelen om hun leven opnieuw op te bouwen. Uit gegevens van de VN blijkt dat 4,2 miljoen mensen in 2026 hulp bij huisvesting nodig zullen hebben, terwijl bijna een derde van de onderzochte huishoudens aangaf over onvoldoende winterkleding te beschikken. Door financieringstekorten is de beschikbare hulp beperkt, waaronder financiële steun voor terugkeerders, reparatiesets voor onderdak, dekens en kachels.

"Gezinnen moeten moeilijke keuzes maken tussen verwarming, voedsel en gezondheidszorg", zegt Hyde. "Afgelopen winter verbrandden veel mensen karton, papier of plastic afval om warm te blijven, omdat kolen en brandhout onbetaalbaar waren. Vooral kinderen zijn kwetsbaar. We vrezen opnieuw situaties zoals afgelopen winter, toen gevallen van longontsteking en andere luchtwegaandoeningen werden vastgesteld."

In Syrië zijn er redenen voor optimisme, nu in de twee jaar sinds de val van het Assad-regime miljoenen mensen vanuit de regio zijn teruggekeerd. Maar zonder extra financiering voor basisbehoeften zoals onderdak, kleding en stookolie kan hun situatie deze winter steeds kwetsbaarder worden. In Syrië hebben 2,4 miljoen mensen in prioriteitsgebieden winterhulp nodig. UNHCR hoopt ongeveer 230.000 mensen te kunnen ondersteunen, minder dan de helft van het aantal dat afgelopen winter werd geholpen.

In Libanon hebben naar verwachting bijna 300.000 mensen hulp nodig in de winter. Door financieringstekorten kan UNHCR echter slechts de helft van hen bereiken. De sterk gestegen verwarmingskosten vergroten de kwetsbaarheid van gezinnen. De dieselprijzen zijn sinds de regionale escalatie in maart 2026 bijna verdubbeld. Gezinnen geven aan dat de ondersteuning waarmee zij voorheen een groot deel van de winter konden overbruggen, nu mogelijk slechts enkele weken voldoende is.