Close sites icon close
Search form

Search for the country site.

Country profile

Country website

UNHCR: bijna 90 miljoen mensen op de vlucht lopen ernstige klimaatrisico's

Persberichten

UNHCR: bijna 90 miljoen mensen op de vlucht lopen ernstige klimaatrisico's

9 November 2026
Hardest Hit: South Sudan. Severe floods worsens plights for thousands displaced by conflict

GENÈVE - UNHCR, de VN-Vluchtelingenorganisatie, roept op tot dringende actie om miljoenen vluchtelingen en andere mensen die gedwongen op de vlucht zijn, te beschermen tegen de steeds ernstigere gevolgen van klimaatverandering. Nu de VN-klimaatconferentie (COP31) van start is gegaan in Antalya, Turkije, waarschuwt UNHCR dat klimaatfinanciering veel van de gemeenschappen die het grootste risico lopen, niet bereikt.

Volgens het nieuwste rapport van UNHCR leven bijna 90 miljoen mensen die gedwongen op de vlucht zijn, oftewel drie op de vier wereldwijd, in landen waar zij een hoog tot extreem risico lopen op klimaatgerelateerde gevaren, waaronder ernstige droogte, dodelijke overstromingen en extreme hitte. Velen zijn al gevlucht voor conflicten, geweld en vervolging, om vervolgens opnieuw met een crisis te worden geconfronteerd op plekken waar de middelen en mogelijkheden om zich aan te passen zeer beperkt zijn.

Centraal in het rapport staan de verhalen van acht vertegenwoordigers van ontheemde gemeenschappen die zich in de frontlinie van de klimaatcrisis bevinden. Hun ervaringen geven een indringend menselijk perspectief op de gevolgen van klimaatverandering voor mensen op de vlucht. Ze laten zien hoe veerkrachtig deze gemeenschappen zijn, welke oplossingen zij zelf ontwikkelen en hoe belangrijk het is dat hun stem wordt meegenomen in klimaatbesluiten die hun toekomst bepalen.

‘Vluchtelingen worden dubbel getroffen door onrecht. Ze zijn gedwongen te vluchten voor conflicten die ze niet hebben veroorzaakt en bevinden zich nu in de frontlinie van een klimaatcrisis waaraan ze het minst hebben bijgedragen’, aldus Antón Leis García, Assistant High Commissioner for Operations bij UNHCR. ‘Voor miljoenen mensen is klimaatverandering geen verre dreiging. Het verwoest hun onderkomens, ondermijnt hun bestaansmiddelen en brengt hun hoop om hun leven opnieuw op te bouwen in gevaar. We mogen niet toestaan dat mensen die al zoveel hebben verloren, worden achtergelaten bij de wereldwijde aanpak van klimaatverandering.’

Klimaatverandering vormt ook een steeds grotere bedreiging voor duurzame oplossingen voor mensen op de vlucht. Meer dan twee op de drie vluchtelingen die in de eerste helft van 2026 naar huis terugkeerden, gingen terug naar landen die zeer kwetsbaar zijn voor klimaatgerelateerde gevaren. Dit roept zorgen op over de duurzaamheid van hun terugkeer. In Syrië, waar onlangs bijna 4 miljoen mensen zijn teruggekeerd nadat ze op de vlucht waren, bedreigen dalende grondwaterstanden en ernstige klimaatschokken het herstel. Overstromingen langs de rivier de Eufraat beschadigden in mei 2026 woningen en dwongen duizenden mensen opnieuw op de vlucht.

Extreme hitte vormt een andere groeiende bedreiging. Tegen 2050 kan één op de drie vluchtelingenkampen in Sub-Sahara-Afrika jaarlijks te maken krijgen met minstens 100 dagen gevaarlijke hitte. Meer dan de helft van alle onderzochte locaties kan jaarlijks minstens 50 extra dagen met gevaarlijke hitte ervaren. In sommige kampen in Ethiopië, waaronder Helaweyn, kan de gevaarlijke hitte meer dan 200 dagen per jaar aanhouden. Dit brengt steeds grotere risico's met zich mee voor de gezondheid en bestaansmiddelen van mensen op de vlucht, en voor hun mogelijkheden om te blijven op de plekken waar zij veiligheid hebben gezocht.

Ondertussen hebben weergerelateerde rampen de afgelopen tien jaar wereldwijd geleid tot meer dan 255 miljoen gedwongen verplaatsingen binnen landsgrenzen, wat neerkomt op ongeveer 70.000 per dag. In Oost-Afrika wijzen voorspellingen erop dat ernstige overstromingen als gevolg van een zeer sterke El Niño tegen het einde van 2026 tot 3 miljoen mensen op de vlucht kunnen drijven in Somalië, Kenia, Zuid-Soedan en Oeganda, afhankelijk van de ernst van de overstromingen. De regio heeft al verwoestende overstromingen meegemaakt. In 2023 raakten hierdoor meer dan 2 miljoen mensen ontheemd, waaronder gezinnen die meerdere keren moesten vluchten.

Klimaatverandering vergroot ook het risico op staatloosheid. Bijna 90 procent van de wereldwijd 4,7 miljoen geregistreerde staatloze mensen woont in landen die in hoge tot extreme mate worden blootgesteld aan klimaatrisico’s. Zonder wettelijke erkenning hebben velen moeite om toegang te krijgen tot noodhulp na rampen en ondersteuning bij het aanpassen aan klimaatverandering. Hierdoor zijn zij bijzonder kwetsbaar.

Ondanks deze risico’s komt klimaatfinanciering nog altijd onvoldoende terecht bij de mensen die deze steun het hardst nodig hebben. Kwetsbare en door conflicten getroffen landen ontvangen slechts ongeveer 10 procent van de wereldwijde klimaatfinanciering, terwijl veel van deze landen grote aantallen vluchtelingen en andere mensen op de vlucht opvangen en zwaar worden getroffen door klimaatverandering. Meer investeringen in klimaatadaptatie, ook in gebieden waar mensen naar terugkeren, zijn bovendien essentieel om hun re-integratie te ondersteunen en de voorwaarden te scheppen voor een veilige, vrijwillige en duurzame terugkeer.

‘Aanpassing aan klimaatverandering in kwetsbare gebieden en gebieden waar veel mensen op de vlucht zijn, is een kwestie van overleven’, aldus Leis García. ‘Klimaatfinanciering moet de gemeenschappen bereiken waar de behoeften het grootst zijn. Door vandaag te investeren in weerbaarheid, bestaansmiddelen en duurzame oplossingen, kunnen we verdere gedwongen ontheemding in de toekomst helpen voorkomen. Vluchtelingen en de gemeenschappen die hen opvangen, moeten een volwaardig onderdeel zijn van deze investeringen en mogen geen bijzaak zijn.’

Vluchtelingen en gastgemeenschappen nemen zelf al het voortouw bij innovatieve oplossingen voor klimaatuitdagingen. Voorbeelden zijn watersystemen op zonne-energie in de Sahel, klimaatbestendige landbouw in Oeganda en het herstel van land en mangrovebossen in Colombia. UNHCR werkt samen met overheden, ontwikkelingspartners en de particuliere sector om dergelijke initiatieven te ondersteunen en uit te breiden. Zo kunnen gemeenschappen zich beter aanpassen aan klimaatverandering en wordt hun zelfredzaamheid versterkt.

Tijdens COP31 zal UNHCR overheden en instellingen voor klimaatfinanciering oproepen om mensen op de vlucht op te nemen in nationale klimaatplannen en financieringsmechanismen. Ook pleit UNHCR voor meer langetermijninvesteringen in klimaatadaptatie in kwetsbare gebieden en gebieden waar veel mensen op de vlucht zijn, en voor een verschuiving van kortdurende humanitaire hulp naar duurzamere oplossingen die lokaal worden geleid.

Turkije behoort tot de landen die wereldwijd de meeste vluchtelingen opvangen en is dit jaar gastheer van COP31. De conferentie biedt daarmee een belangrijke kans om de situatie van mensen op de vlucht en de behoeften van gastgemeenschappen een centrale plaats te geven in de wereldwijde klimaataanpak.

‘Vluchtelingen bevinden zich in de frontlinie van de klimaatcrisis, maar maken ook deel uit van de oplossing’, aldus Leis García. ‘COP31 moet een keerpunt worden, waarbij hun leiderschap wordt erkend en ambitieuze toezeggingen worden omgezet in concrete investeringen die de meest kwetsbare mensen bereiken. De besluiten die hier worden genomen, moeten zorgen voor blijvende bescherming, grotere weerbaarheid en een veiligere toekomst voor miljoenen mensen die gedwongen op de vlucht zijn.’