UNHCR waarschuwt dat regionale conflicten kunnen leiden tot toename aantal terugkeerders naar Afghanistan

ISLAM QALA (HERAT) – UNHCR, de VN-Vluchtelingenorganisatie, waarschuwt dat de escalatie van de vijandelijkheden in het Midden-Oosten en de verslechterende veiligheidssituatie in de regio ertoe kunnen leiden dat steeds meer Afghanen onder moeilijke omstandigheden uit de buurlanden terugkeren.

Dit jaar zijn er al zo’n 110.000 Afghanen uit Iran teruggekeerd, met ongeveer 1.700 per dag sinds het uitbreken van het conflict in het Midden-Oosten. We zijn bezorgd dat de ontwikkelingen in de regio de komende weken tot grotere vluchtelingenstromen kunnen leiden.

Het aantal terugkeerders naar Afghanistan is al uitzonderlijk hoog. De afgelopen twee jaar zijn meer dan 5 miljoen Afghanen teruggekeerd uit buurlanden – alleen al in 2025 bijna 1,9 miljoen uit Iran.

Op dit moment is de situatie aan de grens bedrieglijk rustig. De terugkeer verloopt ordelijk, maar gaat gepaard met spanning en ongerustheid. Mensen met wie ik vandaag heb gesproken, vertelden dat ze direct door de bomaanslagen zijn getroffen en zich niet langer veilig voelen, terwijl anderen zeiden dat stijgende prijzen en economische druk het voor hen steeds moeilijker maken om te overleven.

Veel Afghaanse gezinnen worden momenteel geconfronteerd met een vicieuze cirkel van ontheemding: eerst werden ze gedwongen Afghanistan te ontvluchten, later raakten ze door conflicten opnieuw ontheemd in Iran, en nu keren ze weer terug naar Afghanistan. Bij hun terugkeer in Afghanistan raken deze driemaal ontheemden verstrikt in een spiraal van kwetsbaarheid en onzekerheid.

Samen met humanitaire collega’s, waaronder UNICEF, zijn we voorbereid en breiden we onze capaciteit verder uit om langs de grens en in Afghanistan te kunnen reageren mochten de aantallen aankomsten toenemen.

Alleen al vorig jaar heeft UNHCR, in samenwerking met partners, meer dan 2 miljoen Afghanen in nood in heel Afghanistan bijgestaan, door middel van beschermingsdiensten, financiële hulp en ondersteuning bij grensovergangen. Mocht er opnieuw op zo'n schaal worden teruggekeerd, dan beschikt UNHCR over de infrastructuur en het ervaren personeel om hierop te reageren. Wat ontbreekt, is stabiele financiële steun.

Hoewel de aandacht momenteel vooral uitgaat naar de grens met Iran, blijft de situatie aan de grens met Pakistan eveneens kritiek. Dit jaar zijn er al meer dan 160.000 Afghanen uit Pakistan teruggekeerd. Hoewel het aantal terugkeerders de afgelopen weken is gestabiliseerd, blijft de belangrijkste grensovergang bij Torkham vanwege spanningen gesloten, en zou het aantal terugkeerders sterk kunnen toenemen zodra de grens weer opengaat.

UNHCR blijft het belang benadrukken van het behoud van beschermingsruimte voor Afghanen in buurlanden. Elke terugkeer moet vrijwillig, veilig, waardig en duurzaam zijn, en niemand die internationale bescherming nodig heeft, mag worden gedwongen terug te keren naar een plek waar zijn of haar rechten of vrijheden in gevaar kunnen komen.