UNHCR roept op tot blijvende steun voor Oekraïners nu aanvallen toenemen

Dit is een samenvatting van de verklaring van Philippe Leclerc, regionaal directeur van UNHCR voor Europa, tijdens de persbriefing op 27 oktober in het Palais des Nations in Genève. Eventuele citaten kunnen aan hem worden toegeschreven.

GENÈVE – Terwijl de winter nadert en de Russische aanvallen in Oekraïne toenemen, roept UNHCR de internationale gemeenschap op om Oekraïners te blijven steunen. De aanvallen treffen civiele en humanitaire voorzieningen en leiden tot nieuwe ontheemding binnen het land. Zowel de mensen die in Oekraïne zijn gebleven als degenen die elders bescherming hebben gevonden, hebben blijvende steun nodig.

De aanvallen op Oekraïne houden dag en nacht aan en zijn onder meer gericht op cruciale energie-infrastructuur. Hierdoor dreigen langdurige stroomuitval en onderbrekingen van de verwarmingsvoorziening, waardoor miljoenen mensen zonder verwarming en elektriciteit kunnen komen te zitten en beperkt toegang hebben tot water en andere basisvoorzieningen.

Door de toename van raket- en droneaanvallen over lange afstanden is geen enkele plek in Oekraïne veilig. Ook burgers die ver van de frontlinie wonen, worden geconfronteerd met bedreigingen voor hun veiligheid en huisvesting en hebben vaak moeite om toegang te krijgen tot essentiële voorzieningen.

UNHCR blijft samen met een uitgebreid netwerk van Oekraïense partnerorganisaties noodhulp en bescherming bieden, waaronder ondersteuning bij onderdak, juridische bijstand, psychosociale hulp en financiële ondersteuning.

UNHCR en partnerorganisaties zijn echter ook herhaaldelijk getroffen door aanvallen op medewerkers, voertuigen en faciliteiten. Tussen 1 september en 14 oktober vonden tien veiligheidsincidenten plaats waarbij medewerkers van UNHCR of partnerorganisaties betrokken waren. Het ging onder meer om drone- en luchtaanvallen op of nabij humanitaire hulpteams, kantoren, opslagplaatsen en voertuigen die duidelijk herkenbaar waren als voertuigen voor hulpverlening. Deze aanvallen brengen hulpverleners in gevaar en hebben schade toegebracht aan essentiële middelen voor de hulpverlening. UNHCR roept de Russische Federatie op de aanvallen op burgers te staken en benadrukt dat humanitaire hulpverleners en voorzieningen beschermd moeten worden en geen doelwit mogen zijn.

De interne ontheemding zal naar verwachting aanhouden, aangezien het aantal evacuaties uit gebieden langs de frontlinie aanzienlijk is toegenomen. Sinds januari 2026 zijn meer dan 136.000 geëvacueerde mensen opgevangen in door UNHCR ondersteunde doorgangscentra. Dat is ongeveer 70 procent meer dan de bijna 80.000 mensen die in 2025 gebruikmaakten van dergelijke centra in gebieden nabij de frontlinie. Dit aantal vertegenwoordigt slechts een deel van alle mensen die uit frontgebieden zijn geëvacueerd, aangezien velen geen ondersteuning zoeken bij doorgangscentra.

Veel mensen die gedwongen worden te vluchten, bevinden zich in een bijzonder kwetsbare situatie. Bijna 40 procent is op leeftijd en een aanzienlijk deel bestaat uit mensen met een beperking. In totaal hebben 10,8 miljoen mensen in Oekraïne humanitaire hulp nodig.

Tegelijkertijd verblijven nog altijd bijna 5,2 miljoen vluchtelingen uit Oekraïne in Europese landen. Bij het uitbreken van de grootschalige oorlog in 2022 toonden Europese landen grote solidariteit door miljoenen mensen onmiddellijk toegang te bieden tot bescherming en ondersteuning.

Dankzij tijdelijke bescherming en vergelijkbare regelingen kregen miljoenen vluchtelingen snel toegang tot een wettelijke verblijfsstatus, rechten en voorzieningen. In de loop van de tijd is de ondersteuning verschoven van directe noodhulp naar toegang tot werk, deelname aan nationale voorzieningen en het bevorderen van de zelfredzaamheid van vluchtelingen.

Er is vooruitgang zichtbaar bij de verdere integratie van vluchtelingen in nationale systemen. Volgens een op 26 oktober gepubliceerd onderzoek van verschillende organisaties had in 2025 67 procent van de volwassen Oekraïense vluchtelingen in negen onderzochte landen een baan. Daarnaast volgde 84 procent van de vluchtelingenkinderen onderwijs op scholen binnen het nationale onderwijssysteem. Deze cijfers laten zien dat vooruitgang mogelijk is wanneer vluchtelingen de kans krijgen om bij te dragen aan de samenleving in de landen die hen opvangen.

De toegenomen arbeidsparticipatie van Oekraïense vluchtelingen draagt bij aan het arbeidsaanbod, de lokale consumptie en de belastinginkomsten. Uit recent onderzoek van Deloitte blijkt dat Oekraïense vluchtelingen in 2025 goed waren voor 2,4 procent van het bruto binnenlands product van Polen, wat overeenkomt met ongeveer 24,4 miljard dollar.

Tegelijkertijd zijn er, na vierenhalf jaar van gedwongen ontheemding, tekenen van afnemende solidariteit zichtbaar, naarmate de druk op opvanglanden en lokale gemeenschappen toeneemt. Nu anti-vluchtelingenretoriek en vijandigheid in delen van Europa toenemen, is het van cruciaal belang om de solidariteit en steun voor zowel de vluchtelingen als de gemeenschappen die hen opvangen, in stand te houden.

Veel Oekraïense vluchtelingen ondervinden nog altijd moeilijkheden bij het vinden van betaalbare huisvesting of werk dat aansluit bij hun vaardigheden en kwalificaties. Ouderen, mensen met een beperking, eenoudergezinnen en anderen in kwetsbare situaties staan voor grote uitdagingen en hebben verdere ondersteuning nodig. Het is daarom van belang de steun voort te zetten, de geboekte vooruitgang te behouden en solidair te blijven met Oekraïners die een onzekere periode tegemoet gaan.