Conflict in Soedan leidt tot nieuwe ontheemding naar Tsjaad, terwijl de financiering tekortschiet
Conflict in Soedan leidt tot nieuwe ontheemding naar Tsjaad, terwijl de financiering tekortschiet
Mamadou Dian Balde (rechts), regionaal coördinator van UNHCR voor de situatie in Soedan, luistert naar het aangrijpende verhaal van de Soedanese vluchtelingen Leila en Ousmane in het kamp Kouchaguine Moura, in het oosten van Tsjaad.
GENÈVE – Tot nu toe zijn er dit jaar meer dan 55.000 Soedanese vluchtelingen naar het oosten van Tsjaad gevlucht, omdat de aanhoudende gevechten en de toenemende onveiligheid in Darfur, de Kordofans en andere delen van Soedan steeds meer gezinnen dwingen om over de grens hun toevlucht te zoeken. Sinds het begin van het conflict in april 2023 zijn bijna 1 miljoen vluchtelingen Tsjaad binnengekomen.
De afgelopen week is het tempo van de instroom sterk toegenomen: dagelijks steken meer dan 400 mensen de grensgebieden van Adré en Tiné in Oost-Tsjaad over – ongeveer twintig keer zoveel als het dagelijkse aantal van de afgelopen maanden.
De situatie is bijzonder nijpend in de staten van Darfur, terwijl UNHCR zich ook in toenemende mate zorgen maakt over de ontwikkelingen in de staten Kordofan en Blauwe Nijl, waar gevechten en onveiligheid – waaronder luchtaanvallen en drone-aanvallen – steeds meer mensen dwingen te vluchten en de toegang voor humanitaire hulp nog moeilijker maken. Klimaatschokken vergroten de druk om te vluchten. Plaatselijke droogte, ondergemiddelde regenval en waterschaarste hebben nu al gevolgen voor de bestaansmiddelen, terwijl het komende regenseizoen in delen van Darfur tot overstromingen kan leiden, waardoor infrastructuur wordt beschadigd, voorzieningen worden verstoord en verdere ontheemding wordt veroorzaakt.
In Tiné, in het oosten van Tsjaad, biedt het opvangcentrum al onderdak aan meer dan 4.300 mensen en staat het onder grote druk; er is dringend behoefte aan onderdak, water, sanitaire voorzieningen en beschermingsdiensten. Nieuw aangekomen vluchtelingen vertellen over de verwoestende menselijke tol van het conflict. Vrouwen en meisjes hebben melding gemaakt van ernstige schendingen, waaronder ontvoering en verkrachting, tijdens hun tocht vanuit Soedan naar Tsjaad.
Soedan blijft de grootste ontheemdingcrisis ter wereld, met ongeveer 11,3 miljoen mensen die sinds het begin van het conflict gedwongen zijn ontheemd, waaronder 6,4 miljoen binnen het land zelf. Meer dan 3,5 miljoen Soedanese vluchtelingen en asielzoekers zijn de regio in gevlucht, waardoor de druk op de toch al overbelaste buurlanden nog verder toeneemt.
Ondanks de vrijgevigheid van Tsjaad en andere gastlanden houdt de humanitaire hulp geen gelijke tred met de behoeften. In Tsjaad verblijven meer dan 190.000 vluchtelingen onder moeilijke omstandigheden in grensgebieden, in afwachting van hervestiging in geplande nederzettingen verder landinwaarts. Ongeveer 31.000 gezinnen hebben geen adequate huisvesting, en de meeste vluchtelingen moeten rondkomen met minder dan de helft van de dagelijks benodigde minimumhoeveelheid water.
Tegelijkertijd heeft Tsjaad belangrijke stappen gezet om vluchtelingen in de nationale systemen te integreren en hun kansen op zelfredzaamheid te vergroten, ook voor het groeiende aantal hoogopgeleide en gekwalificeerde Soedanese vluchtelingen. De kwalificaties van meer dan 400 gezondheidswerkers zijn erkend, en sommigen van hen ondersteunen nu al de gezondheidszorg in het oosten van Tsjaad. Ook vluchtelingen die leraar zijn, hebben toestemming om les te geven; minstens 2.900 van hen werken op scholen in het oosten.
De gevolgen van de afnemende steun reiken verder dan de directe regio. Uit de meest recente analyse van UNHCR over de migratiebewegingen van Soedanezen naar Europa blijkt dat de verdere reis vaak niet het resultaat is van één enkele beslissing die bij het verlaten van Soedan wordt genomen, maar het gevolg is van herhaalde pogingen om veiligheid, een legale status en een levensvatbare toekomst te vinden in asiellanden.
Hoewel het totale aantal vluchtelingen van alle nationaliteiten dat via de Middellandse Zee in Europa aankomt, is afgenomen, is het aantal Soedanezen dat over zee in Europa aankomt sinds het begin van het conflict aanzienlijk gestegen: in 2025 werden er 14.104 geregistreerd, een stijging van 245 procent ten opzichte van 4.094 in 2024. Uit de analyse van de UNHCR blijkt dat het gebrek aan bescherming en onvervulde basisbehoeften in de eerste asiellanden tot de factoren behoren die bijdragen aan de verdere migratie.
UNHCR roept op tot hernieuwde internationale steun voor de mensen die getroffen zijn door het conflict in Soedan en voor de buurlanden, waaronder Tsjaad, die hun grenzen open blijven houden en miljoenen vluchtelingen opvangen. Momenteel is slechts 18 procent van de 1,6 miljard dollar die nodig is voor het regionale vluchtelingenhulpplan binnengekomen.
Zonder meer humanitaire en ontwikkelingshulp zal de situatie voor de miljoenen ontheemden verder verslechteren, waardoor de druk op vluchtelingen toeneemt om onmogelijke keuzes te maken, zoals terugkeren naar Soedan voordat de omstandigheden veilig zijn of gevaarlijke verdere reizen ondernemen op zoek naar veiligheid en stabiliteit.
