Δήλωση του Ύπατου Αρμοστή του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες, Filippo Grandi, με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Προσφύγων

Η 20ή Ιουνίου έχει οριστεί ως Παγκόσμια Ημέρα Προσφύγων. Την ημέρα αυτή, η Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες τιμά το θάρρος και τη δύναμη των οικογενειών που αναγκάστηκαν να ξεφύγουν από τον πόλεμο και τις διώξεις. Κάθε χρόνο, η Υ.Α. αναζητά μια αχτίδα ελπίδας στα παγκόσμια στατιστικά στοιχεία που δημοσιεύουμε, για να δείξουμε ότι ο κόσμος βρίσκει λύσεις ώστε να επουλωθεί το τραύμα που βιώνουν οι πρόσφυγες καθημερινά. Φέτος, όμως, τα ελπιδοφόρα σημάδια είναι δυσεύρετα.

Σήμερα, ο αριθμός, η πολυπλοκότητα και η παρατεταμένη διάρκεια των συγκρούσεων έχουν οδηγήσει σε πρωτόγνωρα επίπεδα αναγκαστικού εκτοπισμού,  από την ίδρυση των Ηνωμένων Εθνών έως σήμερα: ουσιαστικά, περισσότεροι από 60 εκατ. άνθρωποι βρίσκονται τώρα ξεριζωμένοι σε ολόκληρο τον κόσμο. Οι τραγωδίες με πρόσφυγες είναι καθημερινές στα ΜΜΕ, παιδιά, μητέρες και πατέρες που χάνουν τη ζωή τους στην απέλπιδα προσπάθεια να ξεφύγουν από τη βία.

Απέναντι σε αυτό το τραγικό σκηνικό, η διχαστική πολιτική ρητορική σχετικά με το άσυλο και το μεταναστευτικό, καθώς και τα ανησυχητικά επίπεδα ξενοφοβίας απειλούν τις διεθνείς συμφωνίες που προστατεύουν αυτούς που αναγκάζονται να ξεφύγουν από τον πόλεμο ή τις διώξεις.

Αντί για επιμερισμό των ευθυνών, βλέπουμε σύνορα να κλείνουν. Αντί πολιτικής βούλησης, βλέπουμε πολιτική παράλυση. Και ανθρωπιστικοί οργανισμοί όπως η Υ.Α. μένουν να διαχειριστούν τις συνέπειες, προσπαθώντας την ίδια στιγμή να σώσουν ζωές με περιορισμένους πόρους.

Ωστόσο, υπάρχει λόγος να ελπίζουμε. Σε αντίθεση με την τοξική ρητορική που επαναλαμβάνουν τα ΜΜΕ, βλέπουμε συχνά αστείρευτα κύματα γενναιοδωρίας, από τις τοπικές κοινότητες, από απλούς ανθρώπους, από οικογένειες που ανοίγουν τα σπίτια τους.

Οι απλοί αυτοί άνθρωποι δε βλέπουν τους πρόσφυγες σαν ζητιάνους, ούτε σαν εκείνους που θα τους πάρουν τις δουλειές, ή σαν τρομοκράτες. Τους βλέπουν σαν ανθρώπους, όπως εσύ κι εγώ, των οποίων η ζωή όμως διερράγη από τον πόλεμο. Οι απλές πράξεις αλληλεγγύης που δείχνουν, κάνουν τον γύρο του κόσμου, καθημερινά.

Το 2016 αποτελεί έτος-ορόσημο για τους πρόσφυγες. Καθώς οι πολεμικές συγκρούσεις βγαίνουν εκτός ελέγχου, νιώθουμε ότι αυτή η χρονιά πρέπει να είναι χρονιά ανάληψης συλλογικής ευθύνης και δράσης, ώστε να τερματιστούν οι συγκρούσεις που ωθούν τους ανθρώπους να εγκαταλείψουν βίαια τις εστίες τους και επίσης να βοηθηθούν εκατομμύρια ανθρώπων των οποίων οι ζωές έχουν καταστραφεί από τη βία.

Οι παγκόσμιοι ηγέτες δεν μπορούν πλέον να παρακολουθούν παθητικά, τη στιγμή που τόσες πολλές ζωές χάνονται χωρίς λόγο. Πρέπει να κινηθούμε έξυπνα και να βρούμε λύσεις για να βοηθήσουμε τους πρόσφυγες. Οφείλουμε να βρούμε ανθρώπινους και αξιοπρεπείς τρόπους για να διασφαλίσουμε ότι οι πρόσφυγες δε διακινδυνεύουν τη ζωή τη δική τους και των οικογενειών τους, αναγκαζόμενοι να καταφύγουν σε αδίστακτους διακινητές ή να επιβιβαστούν σε σαπιοκάραβα στην προσπάθειά τους να φτάσουν σε ασφαλές μέρος.

Η ιστορική σύνοδος της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, στις 19 Σεπτεμβρίου 2016, με θέμα τις μεγάλες μετακινήσεις προσφύγων και μεταναστών, θα μας βάλει όλους σε δοκιμασία. Θα σταθούν οι κυβερνήσεις στο ύψος τους και θα αναλάβουν νέες δεσμεύσεις, ώστε να μοιραστούν την ευθύνη για τους πρόσφυγες, σε πνεύμα παγκόσμιας αλληλεγγύης, σε συμφωνία με τις θεμελιώδεις αρχές του διεθνούς προσφυγικού δικαίου; Και επιπλέον, θα υπάρξει δέσμευση να αναλάβουμε το μερίδιο που μας αναλογεί για τους ανθρώπους που αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τις εστίες τους και έχουν χάσει τα πάντα χωρίς να φέρουν καμία ευθύνη για όλα αυτά;

Η Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες είναι Μαζί με τους Πρόσφυγες #WithRefugees, τόσο κατά την Παγκόσμια Ημέρα Προσφύγων όσο και κάθε μέρα – και στις 19 Σεπτεμβρίου θέλουμε όλος ο κόσμος να είναι μαζί μας. Με αυτόν τον τρόπο, θα μπορέσουμε να στείλουμε στους ηγέτες παγκοσμίως το μήνυμα ότι πρέπει να αναλάβουν δράση.