بەهێزکردنی دەستڕاگەیشتن بە بەڵگەنامە مەدەنییەکان لە دیالە یارمەتی کۆمەڵگاکان دەدات ژیانیان بنیات بنێنەوە

پارێزگاری دیالە لە باکووری ڕۆژهەڵاتی بەغدا، زۆرجار بە "پایتەختی پرتەقاڵ"ی عێراق ناسراوە بەهۆی حەوزی ڕووباری دیالە و دارستانەکانی دەوروبەری کە بەشێکی زۆری لیمۆی وڵاتەکە دابین دەکەن. دیمەنەکەی لەلایەن ڕووبار و باخچەی میوە و باخی خورما و چیای حەمرینەوە لە قاڵب دراوە، گوند و بازرگانی بچووک بەدرێژایی ئەو ڕێگایانە درێژبوونەتەوە کە شارۆچکەکانی بە بەعقوبە پایتەختی پارێزگاکە دەبەستنەوە.

لە پشت باخچە و دیمەنە شاخەکانی دیالە مێژوویەکی سەختتری ئەم دواییە هەیە. ساڵانێک بوو پارێزگار کاریگەری نائەمنی و چالاکیی گروپە چەکدارییەکان و ئاوارەبوون و لاوازبوونی دامەزراوە گشتییەکان بوو. ئەم تەحەددایانە دەستڕاگەیشتن بە خزمەتگوزارییە سەرەکییەکانیان تێکدا و زۆرێک لە خێزانەکانیان بە کێشەدا هێشتەوە بۆ بەدەستهێنان یان نوێکردنەوەی ئەو بەڵگەنامانەی کە پێویستن بۆ سەلماندنی ناسنامەیان، دەستڕاگەیشتن بە یارمەتییەکان، ناونوسکردنی منداڵان لە قوتابخانە یان جوڵەکردن بە ئازادی.

لەگەڵ گەڕانەوەی سەقامگیری وردە وردە، وەبەرهێنان لە دامەزراوە مەدەنییەکان بووە بەشێکی گرنگ لە گەڕاندنەوەی متمانە و بەهێزکردنی سەروەری یاسا و یارمەتیدانی کۆمەڵگاکان بۆ دووبارە بنیاتنانەوەی ژیانیان.

بۆ پشتگیریکردنی حکومەتی عێراق لە بەهێزکردنی دەستڕاگەیشتن بە بەڵگەنامە مەدەنییەکان لە پارێزگای دیالە، لە ساڵی ٢٠٢٥، کۆمسیاری باڵای نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ کاروباری پەنابەران دامەزراوەیەکی نوێی بەڕێوەبەرایەتی کاروباری مەدەنی لە ئەلسەعدیە دروستکرد، شارۆچکەیەک کە دەکەوێتە نزیکەی ١٨٠ کم لە بەغداوە.

ئێستا بینا نوێیەکە میوانداری هەردوو بەڕێوەبەرایەتی کاروباری شارستانی و فەرمانگەی زانیاری دەکات، بەمەش هاوڵاتیانی عێراق دەتوانن بەڵگەنامەی ناسنامەی کارتی نیشتمانی یەکگرتووی خۆیان لە ژینگەیەکی دەستڕاگەیشتن و شکۆمەندتردا بەدەستبهێنن. دامەزراوەکە بە هەماهەنگییەکی نزیک لەگەڵ لایەنە پەیوەندیدارەکان دیزاین کراوە، کە ڕەنگدانەوەی پابەندبوونێکی هاوبەشە بۆ باشترکردنی خزمەتگوزارییە گشتیەکان و بەهێزکردنی سیستەمی نیشتمانی.

عەمید سەتار قادر عەلی ئەلمەیاحی، بەرپرسی نیشتیمانی و شارستانی دەڵێت: "پێشتر لە چوارچێوەی کۆمپاوندێکی هاوبەشدا کارمان دەکرد، شانبەشانی چەند دامەزراوەیەکی دیکە، لەنێویاندا بەشی پۆلیس. هاوڵاتیان هەستیان بە ئاسوودەیی نەدەکرد بچنە ناو شوێنەکە بەهۆی ئەو ڕێکارە ئەمنییانەی کە لە شوێنی خۆیان بوون، ئەمڕۆ زیاتر هەست بە ئاسوودەیی دەکەن بۆ چوونە ناو ئەو دامەزراوە نوێیە. ئەوان سیفەتی مەدەنییەکەی دەناسن و دەتوانن بەبێ دوودڵی لە خزمەتگوزارییەکانمان نزیکببنەوە". بەشی زانیاری لە السعدیە.

لە ئۆفیسەکەیەوە کە ستافەکان بە هەڵگرتنی بەڵگەنامەکانەوە دەچنە ژوورەوە و دەچنە دەرەوە بۆ ئەوەی پێداچوونەوەیان بۆ بکرێت و واژۆیان لەسەر بکرێت، عەمید سەتار بیر لە گرنگی کارتی نیشتیمانی بۆ هاوڵاتیان دەکاتەوە. ئەو دەڵێت: "هاوڵاتیان لە گرنگی کارتی نیشتیمانی تێدەگەن. دەزانن کە بەبێ ئەو، دەستڕاگەیشتن بە خزمەتگوزارییە نیشتمانییەکانی وەک چاودێری تەندروستی و پەروەردە- یان تەنانەت بەدەستهێنانی بەڵگەنامەی زیادە وەک پاسپۆرت- مەحاڵە."

دەشڵێت: "ڕادەستکردنی کارتی نیشتیمانی وەک ئەوە وایە بەشێک لە ناسنامەی هاووڵاتییەک بدەیتەوە، دیسانەوە هەست بە عێراقی دەکەن".

لە ساڵی ٢٠١٩ەوە، کۆمسیاری باڵای نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ کاروباری پەنابەران لەگەڵ حکومەتی عێراق کاردەکات بۆ یارمەتیدانی ئاوارەکانی ناوخۆ، گەڕاوە و ئەو عێراقیانەی کە لە دۆخێکی لاوازدا دەژین دیکە بۆ بەدەستهێنانی بەڵگەنامە مەدەنییە سەرەکییەکان. زیاتر لە ٢٤٤ هەزار عێراقی هاوکاری یاسایییان لە کۆمسیاری باڵای نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ کاروباری پەنابەران وەرگرتووە بۆ وەرگرتنی بەڵگەنامەکانیان لە نێوان ساڵانی ٢٠١٩ و٢٠٢٤، کە بەشداربوون لە دەرکردنی زیاتر لە ٢٣٣ هەزار بەڵگەنامە. جگە لەوەش، کۆمسیاری باڵای نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ کاروباری پەنابەران ١٦ ناوەندی حکومی نۆژەنکردەوە کە بەرپرسیارن لە دەرکردنی بەڵگەنامە مەدەنییەکان، وەک بەڕێوەبەرایەتی کاروباری مەدەنی و نووسینگەکانی ناسنامەی یەکگرتووی نیشتمانی.

لەگەڵ زیادبوونی توانای حکومەتی عێراق بۆ دابینکردنی پێداویستییەکانی بەڵگەنامەکردنی هاووڵاتیان، پشتیوانی ڕاستەوخۆی کۆمسیاری باڵای نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ کاروباری پەنابەران وردە وردە کۆتایی هاتووە و تەنها بۆ کەیسە یاساییە ئاڵۆزەکان دەمێنێتەوە. بەڵام کاریگەری ئەم وەبەرهێنانانە بەرگە دەگرێت. ئاسانکارییەکانی وەک ئەوەی لە ئەلسەعدیەدایە ڕۆژانە بەردەوامن لە خزمەتکردنی کۆمەڵگاکان، یارمەتی خەڵک دەدەن دەستیان بە مافەکانیان بگات و بە متمانە و کەرامەتەوە ژیانیان بەرەو پێشەوە ببەن.