لەو شوێنانەی کە خزمەتگوزارییەکان پەنابەران کۆدەبنەوە: لە ناو سەنتەری کۆمەڵایەتی زاخۆ

شوێنی چاوەڕوانی لە سەنتەری کۆمەڵایەتی زاخۆ بۆ پاراستنی خێزان و منداڵ قەرەباڵغە. پەنابەران لە هۆڵی چاوەڕوانی دادەنیشن و بەڵگەنامەکانیان بەدەستەوەیە و چاوەڕێی نۆرەی خۆیان دەکەن. هێواش هێواش ڕێگەی خۆی لەناو ئەو خەڵکەدا دەکات، عەلی عەبدی پەنابەری سوری تەمەن ٩٥ ساڵ. بە دەستێکی پشت بە دارێکی ڕۆیشتن و بە دەستەکەی تریش لەلایەن عەبدولقادری کوڕەزایەوە پاڵپشتی دەکرێت، بەرەو مێزی ناو تۆمارکردن دەڕوات.

"پێویستە بڕوانامەی کۆمسیاری نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ پەنابەران نوێ بکەمەوە. بەبێ ئەو بڕوانامەیە کارتی نیشتەجێبوونم نوێ ناکرێتەوە، دواتر ناتوانم بچمە ناوەندی تەندروستی نزیک ماڵەکەم."

عەلی عەبدی ووتی

عەلی باوکی نۆ منداڵە، جارێک ڕۆژەکانی بە کشتوکاڵ لە شاری دێریک لە باکووری ڕۆژهەڵاتی سوریا بەسەر بردووە. ساڵی ٢٠١٣ ململانێی خۆی و خێزانەکەی ناچارکرد ماڵی خۆیان بەجێبهێڵن و بەدوای سەلامەتی لە هەرێمی کوردستانی عێراق بگەڕێن. دوای ساڵانێک لە گواستنەوەی نێوان شار و شارە جیاوازەکان، دواجار لەگەڵ منداڵەکانی لە زاخۆ نیشتەجێ دەبێت.

بۆ پەنابەرە بەتەمەنەکانی وەک عەلی، دەستڕاگەیشتن بە چاودێری تەندروستی زۆر گرنگە. لە عێراقدا، تۆمارکردنی کۆمسیاری نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ پەنابەران بنەمای دەستڕاگەیشتن بە تۆمارکردن و بەڵگەنامەکانی حکومەتە کە زۆر گرنگە بۆ ئەوەی پەنابەران بتوانن دەستیان بە خزمەتگوزارییە گشتیەکان بگات – بەبێ بەڵگەنامەی دروست، پەنابەران مەترسی ئەوە دەکەن کە نەتوانن چاودێری تەندروستی، خوێندن و پشتگیرییە سەرەکییەکانی دیکە وەربگرن.

سەنتەری کۆمەڵایەتی لە زاخۆ وەک یەک وێستگە کاردەکات، بەڕێوەبەرایەتییەکانی حکومەت و هاوبەشەکانی ڕێکخراوە ناحکومییەکان لە ژێر یەک سەقفدا کۆدەکاتەوە بۆ ئەوەی دەستڕاگەیشتن بە خزمەتگوزارییەکان ئاسانتر بێت. ئەم سەنتەرە لەلایەن کۆمسیاری نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ پەنابەران دروستکراوە و لە ساڵی ٢٠٢٥دا ڕادەستی دەسەڵاتە ناوخۆییەکان کراوە، هەم کۆمەڵگەی ناوخۆیی و هەم پەنابەران دەتوانن لە یەک شوێن دەستیان بە کۆمەڵێک خزمەتگوزاری بگات، ئەمەش پێویستی بە گەشتکردن لە نێوان فەرمانگە جیاوازەکاندا کەمدەکاتەوە.

عەلی دەڵێت: "لەم دواییانەدا پارەیەکی زۆرم داوە بۆ کلینیکەکانی تایبەت، چونکە کاغەزی گونجاوم نەبووە بۆ چاودێری تەندروستی بێبەرامبەری حکومەت". ئاماژەی بەوەشکردووە، "هەموو ئەو کێشە و گرفتانەی پێش نوێکردنەوەی بڕوانامەکەم هەمبوو، وای لێکردم حەزم لە کاغەزەکان نەبێت. بەڵام ئەمجارە شتەکان زۆر باشتر بوون. ئێستا هەموو شتێک لە یەک شوێندایە، تەنانەت مۆڵەتی ئەمنی لەلایەن حکومەتەوە. بەهۆی تەمەنمەوە هاوکارم بوون بە خێرایی پرۆسەکە تەواو بکەم".

سەنتەرەکە دوای ڕاوێژ لەگەڵ ئاوارەکانی زاخۆ دامەزراوە، کە تیشکیان خستە سەر پێویستی دەستڕاگەیشتن بە خزمەتگوزارییەکان بە ئاسانی. ئەمڕۆ وەک ناوەندێک کاردەکات کە پەنابەران و کۆمەڵگەی میواندار دەتوانن لە یەک سەرداندا پشتگیری لە چەندین ڕێکخراو وەربگرن.

بۆ عەبدولقادری کوڕەزای، ئەمە جیاوازییەکی بەرچاوی دروستکردووە.

ئەو دەڵێت "دواجار کە بڕوانامەی پەنابەری منداڵەکانم نوێکردەوە، ناچار بووم گەشت بکەم بۆ دهۆک [زیاتر لە ٥٨ کیلۆمەتر دوور]". "نیگەران بووم، چونکە بەم زووانە ژمارەی ناونوسکردن لە قوتابخانەکان دادەخرا. ئاسان نەبوو بزانرێت تیمی تۆمارکردنی مۆبایل لە کوێ کاردەکات."

ئەمڕۆ زۆر لە ماڵەوە دەتوانێت دەست بە هەمان خزمەتگوزارییەکان بگات.

کۆمسیاری نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ پەنابەران ئەرکی تۆمارکردنی بەردەوام لە سەنتەرەکەدا ئەنجام دەدات، ئەمەش ڕێگە بە پەنابەران و پەناخوازان دەدات خۆیان تۆمار بکەن، بەڵگەنامەکان نوێ بکەنەوە و زانیارییە کەسییە گرنگەکان نوێ بکەنەوە. هاوتەریب لەگەڵ ئەوەشدا، ئەکتەرە حکومییەکان و ڕێکخراوە ناحکومییەکان بەردەوامن لە پێشکەشکردنی کۆمەڵێک خزمەتگوزاری لە شوێنی ڕووداوەکە. لقی زاخۆی وەزارەتی کار و کاروباری کۆمەڵایەتی هەرێمی کوردستان، کۆبوونەوەی هۆشیاری و ڕاهێنانی پیشەیی و چالاکیی کات بەسەربردن بۆ منداڵان و خێزانەکانی پەنابەر و ئاوارە ناوخۆیی و پێکهاتەکانی میواندار ڕێکدەخات، پەرەپێدانی یەکگرتوویی کۆمەڵایەتی و پێکەوە ژیانی ئاشتیانە. هەروەها هاوبەشی یاسایی کۆمسیاری نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ پەنابەران لە دهوک، هاریکار، هاوکاری یاسایی پێشکەش بەو پەنابەرانە دەکات کە ڕووبەڕووی ئاستەنگ دەبنەوە، لە کاتێکدا گوڵی لۆتۆس کە ڕێکخراوێکی ناحکومی ناوخۆییە، خزمەتگوزاری پاراستنی منداڵان و توندوتیژی جێندەری پێشکەش دەکات.

بۆ عەلی و هەزاران ئاوارەی دیکەی زاخۆ، سەنتەری کۆمەڵایەتی ئاسانکاری دەکات بۆ گەیشتن بەو خزمەتگوزارییانە.

ئێستا هەموو شتێک ئاسانترە. ئێمە دەزانین لە کوێوە بێینە، دەتوانین ئەوەی پێویستمانە لە یەک شوێن بەدەستی بهێنین.

عەلی عەبدی ووتی

بۆ ئەو پەنابەرانەی کە ژیانیان لە دوورەوە لە ماڵەوە ئاوەدان دەکەنەوە، ئەو ئاسانکارییە زیاترە لە پاشەکەوتکردنی کات. بە واتای دەستڕاگەیشتنێکی باشتر بە پاراستن و چاودێری تەندروستی و پشتیوانی کاتێک زۆرترین پێویستیان پێیەتی.