Groot gevaar en toenemende ontheemding in de Zuid-Soedanese staat Jonglei, waarschuwt UNHCR

GENÈVE – UNHCR, de VN-Vluchtelingenorganisatie, waarschuwt dat in de oostelijke staat Jonglei in Zuid-Sudan een ernstige crisis op het gebied van bescherming aan het ontvouwen is. Maandenlange gevechten en onveiligheid hebben daar honderdduizenden mensen gedwongen hun huizen te ontvluchten, wat het nu een van de ernstigste noodsituaties maakt op het gebied van conflictgerelateerde ontheemding van de afgelopen jaren.

Het district Akobo in Jonglei, het epicentrum van het geweld, wordt het zwaarst getroffen. Alleen al daar zijn ongeveer 140.000 mensen ontheemd, terwijl sinds december vorig jaar meer dan 300.000 mensen in Jonglei en de aangrenzende staten hun huizen hebben moeten verlaten. Ongeveer 100.000 mensen zijn op zoek naar veiligheid naar het naburige Ethiopië gevlucht, waarbij de bevolkingsbewegingen onvoorspelbaar blijven. Ondertussen zijn de afgelopen weken ook duizenden mensen naar huis teruggekeerd, ondanks de aanhoudende onveiligheid, beperkte voorzieningen en ernstige humanitaire behoeften.

UNHCR-teams ter plaatse zijn getuige geweest van het ontstaan van deze noodsituatie. Veel gezinnen keren terug om te ontdekken dat hun huizen zijn verwoest of geplunderd, waardoor ze gedwongen worden in onafgewerkte gebouwen en geïmproviseerde schuilplaatsen van stokken en plastic zeilen te verblijven. Kinderen zijn getraumatiseerd doordat ze getuige zijn geweest van het conflict, terwijl anderen van hun familie zijn gescheiden. Tegelijkertijd zijn er talrijke meldingen van vrouwen die het slachtoffer zijn geworden van ernstig conflictgerelateerd seksueel geweld.

Het gebrek aan veilige opvang en basisvoorzieningen verhoogt de beschermingsrisico's aanzienlijk. Vrouwen en kinderen blijven bijzonder kwetsbaar voor uitbuiting, misbruik en geweld, terwijl ouderen, mensen met een handicap en andere kwetsbare groepen ernstige problemen ondervinden bij het verkrijgen van voedsel, gezondheidszorg, bescherming en andere essentiële ondersteuning. Door de beperkte toegang voor humanitaire hulp op verschillende locaties zijn de meest kwetsbaren afgesneden van cruciale hulp, waardoor de crisis nog verder is verergerd.

Velen hebben hun middelen volledig opgebruikt na herhaaldelijke vluchtpogingen tussen Zuid-Soedan en Ethiopië, op zoek naar veiligheid. Voor sommigen betekent een terugkeer naar Akobo niet dat de omstandigheden voor terugkeer ideaal zijn, maar weerspiegelt het juist hoe weinig opties er nog overblijven.

Nu het regenseizoen in Zuid-Soedan is aangebroken, zorgen de te verwachten overstromingen voor een extra laag van ellende in deze toch al ernstige crisis. In 2025 troffen ongekende overstromingen meer dan 1 miljoen mensen in het hele land, waarbij huizen, wegen en basisinfrastructuur werden beschadigd, gemeenschappen werden afgesneden en de toegang voor humanitaire hulp werd beperkt. Dit jaar worden soortgelijke gevolgen verwacht, waardoor het risico toeneemt dat ontheemde gezinnen in Akobo en de omliggende gebieden nog verder geïsoleerd raken naarmate de zware regenval toeneemt, het risico op ziektes groeit en hulpoperaties steeds moeilijker worden.

De humanitaire situatie in Jonglei speelt zich af tegen de achtergrond van een bredere ontheemdingcrisis in Zuid-Soedan, de jongste natie ter wereld, die sinds de onafhankelijkheid in 2011 te maken heeft gehad met meerdere golven van conflicten, ontheemding en klimaatschokken. Ongeveer 2,4 miljoen Zuid-Soedanese vluchtelingen worden nog steeds opgevangen in de regio, terwijl bijna 2 miljoen mensen binnen het land ontheemd zijn. Zuid-Soedan ondervindt ook de gevolgen van de oorlog in buurland Soedan, met meer dan 1,3 miljoen mensen die sinds april 2023 de grens zijn overgestoken, waaronder terugkeerders, vluchtelingen en asielzoekers.

UNHCR en partners blijven ter plaatse om de grenzen te bewaken en gerichte, gemeenschapsgerichte beschermingsdiensten te verlenen om degenen die het meest in nood zijn te identificeren en hen door te verwijzen naar beschikbare diensten. De humanitaire behoeften nemen echter snel toe en de hulpverlening kan dit tempo niet bijhouden.

In mei 2026 beschikte UNHCR slechts over 25 procent van de 286 miljoen dollar die nodig is om mensen die gedwongen zijn te vluchten en de lokale gastgemeenschappen in Zuid-Soedan te ondersteunen. UNHCR roept op tot dringende, flexibele financiering om de bescherming en levensreddende hulp in Akobo en in heel Zuid-Soedan op te voeren. Zonder onmiddellijke steun lopen duizenden gezinnen die voor het geweld zijn gevlucht het risico het regenseizoen tegemoet te gaan zonder veilige opvang, basisvoorzieningen of de bescherming die ze nodig hebben om te overleven.