Eğitim: Fırsatlara ve Aidiyete Açılan Bir Yol

Lilas, 2014 yılından bu yana ailesiyle birlikte İstanbul’da yaşayan Suriyeli bir öğrenci. Ortaokul ve lise eğitimini İstanbul’da tamamlayan Lilas, bugün İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Özel Eğitim Öğretmenliği Bölümü üçüncü sınıf öğrencisi. Öğretmen olmak, Lilas’ın çocukluk hayaliydi. Bu alanı daha yakından tanıdıkça, mesleğin gerektirdiği becerilerin kendi güçlü yönleriyle ne kadar örtüştüğünü fark etti.

Lilas, üniversitesinden büyük bir aidiyet duygusuyla söz ediyor. “Bu bölümün, bu fakültenin ve bu üniversitenin bir parçası olmak bana gurur veriyor,” diyor. 2024 yılında üniversite eğitimine başladığından bu yana, mezuniyete uzanan yolculuğunda edindiği anılar, deneyimler ve bilgiler sayesinde kendisini geliştirmeye devam ettiğini anlatıyor.

Ancak Lilas’ın eğitim yolculuğu, beraberinde maddi zorlukları da getirdi. Üniversitenin harç ücreti ailesi için oldukça yüksekti ve bu durum, üniversite tercihini yaparken en büyük endişelerinden biriydi. Ailesinin eğitimini destekleme konusundaki kararlılığı sayesinde Lilas, bir yandan derslerine odaklanırken diğer yandan eğitim masraflarına katkıda bulunmanın yollarını aramaya karar verdi.

Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği (UNHCR) ve Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı (YTB) iş birliğiyle sağlanan Yükseköğrenim Yardım Programı’ndan (YYP) yararlanmak, Lilas’ın öğrenim ücretinin bir kısmını karşılamasına yardımcı olurken ailesinin üzerindeki maddi yükü de hafifletti.

“Bu destek, aileme yalnız olmadığımızı hissettirdi,” diyor Lilas. “Eğitime değer veren ve eğitimi destekleyen kurumların olduğunu gördük.”

Lilas, mezuniyetinin ardından özel eğitim öğretmeni olarak çalışmayı ve sınıf ortamında uygulamalı deneyim kazanmayı hedefliyor. Uzun vadede ise kendi özel eğitim kurumunu kurmanın ve lisansüstü eğitimine devam etmenin hayalini kuruyor. Ona göre özel eğitim alanında çalışmak yalnızca çocukları desteklemekten ibaret değil; aynı zamanda onların ailelerine ulaşmak ve özel gereksinimli bireylere yönelik yanlış algıların değişmesine katkıda bulunmak anlamına geliyor.

Kendi deneyimleri, Lilas’ın yükseköğretime eşit erişimin önemi üzerine de düşünmesini sağladı. “Çok büyük potansiyele ve motivasyona sahip olduğu hâlde ihtiyaç duyduğu desteği alamadığı için üniversite eğitimi alamayan arkadaşlarım olduğunu biliyorum,” diyor. “Umarım desteğe ihtiyaç duyan herkes fark edilir ve desteklenir.”

Lilas için üniversite eğitimi, derslere katılmanın veya diploma almanın çok ötesinde bir anlam taşıyor. Üniversite, farklı geçmişlere ve kültürlere sahip insanlarla bir araya gelirken eleştirel düşünme, özgüven ve iletişim becerilerini geliştirmek için de önemli bir fırsat sunuyor. Lilas, üniversite yaşamının sunduğu kültürel ve sosyal çeşitliliğe özellikle değer veriyor.

Dünya genelinde pek çok mülteci genç için yükseköğretime erişim hâlâ sınırlı. Ancak Türkiye, mültecilerin yükseköğretime erişimini artırma konusunda önemli ilerleme kaydederek yaklaşık %12’lik bir yükseköğretime kayıt oranına ulaştı. Bu oran, Türkiye’yi UNHCR’nin 2030 yılına kadar mülteci gençlerin %15’inin yükseköğretime erişmesini sağlamayı hedefleyen küresel “15by30” hedefine bir adım daha yaklaştırıyor. Bu ilerleme, Türkiye’nin mültecilerin yükseköğretime erişimini artırma yönündeki çalışmalarının başarısını ortaya koyarken, kapsayıcı eğitim, kendi kendine yeterlilik ve kalıcı çözümlere yönelik kararlılığını da yansıtıyor.

UNHCR Türkiye, Yükseköğrenim Yardım Programı’nın devam etmesini sağlayan cömert katkılarından dolayı İsveç Uluslararası Kalkınma İşbirliği Ajansı’na (Sida) ve esnek finansman destekleriyle ihtiyaç duyulan faaliyetlerin yürütülmesini mümkün kılan tüm donörlerine minnettardır.

UNHCR, YTB iş birliğiyle 2014 yılından bu yana farklı uyruklardan mülteci ve sığınmacı öğrencilere nakdi yükseköğrenim desteği sağlıyor. Program, 2022 yılında geçici koruma altındaki Suriyeli öğrencileri de kapsayacak şekilde genişletildi. Başlangıcından bu yana 10 binden fazla öğrenciye ulaşan program, hâlihazırda yılda yaklaşık 700 öğrenciye destek sağlıyor. UNHCR, bu destek aracılığıyla mülteci öğrencilerin eğitim yolculuklarında karşılaştıkları maddi engelleri hafifletmeyi, kendi geleceklerini şekillendirmelerine ve hayallerini gerçekleştirmelerine katkıda bulunmayı amaçlıyor.

Kaydedilen ilerlemenin sürdürülebilmesi için mültecilerin yükseköğretime erişimini ve bireysel gelişimlerini destekleyen politika ve finansman mekanizmalarının devamlılığı büyük önem taşıyor. Bu destekler, mültecilerin kendi ayakları üzerinde durabilmelerine ve uzun vadede sosyal ve ekonomik hayata daha etkin katılım sağlamalarına katkıda bulunuyor.