UNHCR: Recordaantal mensen op de vlucht in 2016

Het aantal mensen dat in 2016 op de vlucht is voor oorlog, geweld en vervolging is het hoogste aantal ooit. Dit staat in een rapport dat vandaag is gepubliceerd door UNHCR, de VN-Vluchtelingenorganisatie.

Families displaced by fighting in the village of Shora, 25 kilometres south of Mosul, approach an army checkpoint on the outskirts of Qayyarah. Liberated two months earlier, Qayyarah is still engulfed in thick black smoke from oil wells set ablaze by retreating militants. ; Around 3.3 million Iraqis, ten per cent of the population of Iraq, have fled their homes since fighting in several parts of the country intensified in March 2014. With a military operation to retake Mosul, Iraq's second largest city, beginning in October 2016, 11 new camps have been built by UN agencies and the Iraqi Ministry of Migration and Displacement. They are designed to accommodate 120,000 of the anticipated 1 million people likely to be displaced. Emergency plans are also in place to provide tents and supplies to hundreds of thousands of people who cannot access the camps.

UNHCR’s nieuwste Global Trends Rapport, met daarin de laatste cijfers van UNHCR over mensen op de vlucht, laat zien dat eind 2016 er 65,6 miljoen mensen wereldwijd gedwongen ontheemd waren – dit is bijna 300.000 meer mensen dan vorig jaar. De cijfers laten zien dat een recordaantal mensen bescherming nodig heeft.

De 65,6 miljoen mensen zijn in te delen in drie verschillende categorieën. Ten eerste zijn dat 22,5 miljoen vluchtelingen, het hoogste aantal dat ooit is waargenomen. Van dit aantal vallen 17,2 miljoen vluchtelingen onder de verantwoordelijkheid van UNHCR, de overige zijn Palestijnse vluchtelingen die geregistreerd zijn bij onze zusterorganisatie UNRWA. De meeste vluchtelingen komen uit Syrië (5,5 miljoen), hoewel in 2016 het aantal Zuid-Soedanese vluchtelingen de grootste stijging laat zien. Pogingen tot vrede liepen spaak in juli 2016, wat bijdroeg aan een enorme stijging van ontheemden, namelijk 739.900 mensen tegen het einde van het jaar (en 1,87 miljoen tot op heden).

De tweede categorie zijn binnenlands ontheemden: mensen die binnen hun eigen landsgrenzen op de vlucht zijn. Eind 2016 was dit aantal 40,3 miljoen, in vergelijking met 40,8 miljoen mensen het jaar daarvoor. Syrië, Irak en ook Colombia hebben de meeste binnenlands ontheemden. Binnenlandse ontheemding is echter een wereldwijd probleem, die bijna 2/3de van de totale gedwongen ontheemding omvat.

De derde categorie zijn asielzoekers: mensen die hun land zijn ontvlucht en als vluchteling internationale bescherming zoeken. Eind 2016 vroegen wereldwijd 2,8 miljoen mensen asiel aan.

Oorlog en vervolging zorgen voor enorm menselijk lijden: 65,6 miljoen mensen op de vlucht betekent dat gemiddeld 1 op de 113 personen in de wereld ontheemd is. Het totaal aantal ontheemden is groter dan de gehele bevolking van het Verenigd Koninkrijk (respectievelijk ’s werelds 21ste meest bevolkte land).

“Dit een onacceptabel aantal, en het maakt overduidelijk dat er meer solidariteit en eensgezindheid nodig is om crises te voorkomen en op te lossen. We moeten er samen voor zorgen dat vluchtelingen, binnenlands ontheemden en asielzoekers wereldwijd de nodige bescherming en zorg krijgen, terwijl tegelijkertijd gestreefd wordt naar het vinden van oplossingen,” zegt Filippo Grandi, de Hoge Commissaris voor de Vluchtelingen van de Verenigde Naties. “Deze mensen verdienen beter. Met een wereld in conflict is vastberadenheid en moed nodig, geen angst.”

Een van de opvallendste bevindingen van het Global Trends Rapport is dat het aantal nieuwe gevallen van ontheemding ontzettend hoog blijft. In totaal zijn zo’n 10,3 miljoen mensen op de vlucht geslagen in 2016, waarvan 2/3de (6,9 miljoen) mensen op de vlucht is binnen hun eigen land. Dit betekent dat elke drie seconden iemand op de vlucht slaat.

In 2016 was er ook positief nieuws. Vluchtelingen en binnenlands ontheemden konden in een aantal gevallen terug naar huis keren. Zo’n 37 landen nodigden in totaal 189.300 vluchtelingen uit voor hervestiging. Ongeveer een half miljoen vluchtelingen waren in staat om terug te keren naar hun thuisland, en ongeveer 6,5 miljoen binnenlands ontheemden keerden terug naar hun eigen stad of dorp – ook al keerden velen onder allesbehalve ideale omstandigheden terug, waardoor hun vooruitzichten onzeker blijven.

Eind 2016 verbleven de meeste vluchtelingen (84%) in landen met een laag of gemiddeld inkomen, waarbij 1 op de 3 (4,9 miljoen) is opgevangen in de minst ontwikkelde landen van de wereld. Deze grote ongelijkheid geeft verschillende zaken weer, onder andere het voortdurende gebrek aan internationale consensus met betrekking tot thema’s als vluchtelingenopvang, en dat vaak arme landen grenzen aan conflictgebieden. Landen en gemeenschappen die vluchtelingen en andere ontheemde personen ondersteunen hebben meer voorzieningen en ondersteuning nodig. De afwezigheid hiervan kan instabiliteit veroorzaken, gevolgen hebben voor noodhulp, of leiden tot secundaire ontheemding.

Als je kijkt naar het bevolkingsaantal heeft Syrië nog steeds het grootste aantal ontheemden, waar 12 miljoen mensen (bijna 2/3de van de bevolking) ofwel intern ontheemd zijn ofwel gevlucht zijn naar een ander land. Afgezien van de langdurige Palestijnse vluchtelingensituatie, blijven Colombianen (7,7 miljoen) en Afghanen (4,7 miljoen) de tweede en derde grootste populatie ontheemden, gevolgd door Irakezen (4,2 miljoen) en Zuid-Soedanezen (werelds snelst groeiende vluchtelingencrisis met 3,3 miljoen mensen die eind 2016 hun huis hebben ontvlucht).

Kinderen, die de helft uitmaken van de vluchtelingenpopulatie wereldwijd, lijden disproportioneel veel omdat zij extra kwetsbaar zijn. Tragisch genoeg werden 75.000 asielverzoeken ingediend door kinderen die alleen reisden of gescheiden zijn van hun ouders. In dit rapport staat zelfs dat dit aantal naar alle waarschijnlijkheid is onderschat.

UNHCR schat dat er eind 2016 zeker 10 miljoen mensen geen nationaliteit hebben, of het risico lopen om staatloos te worden. Echter, uit de gegevens die UNHCR heeft gekregen van overheden, zijn slechts 3,2 miljoen staatlozen in 74 landen geregistreerd.

Global Trends publiceert de statistieken achter wereldwijde ontheemding, en zodanig zijn een aantal trends uit 2016 niet opgenomen. Dit houdt onder meer de volgende ontwikkelingen in: de verhoogde politicisering van asielkwesties in diverse landen, de groeiende beperking op toegang tot bescherming in bepaalde regio’s, maar ook positieve ontwikkelingen zoals de historische Top over Vluchtelingen en Migranten in september 2016, de daaropvolgende New York Declaratie, de nieuwe aanpak om de vluchtelingensituaties beter te leiden onder het Comprehensive Refugee Response Framework, en de enorme niet aflatende steun van gastlanden en donoroverheden voor vluchtelingen en andere ontheemde populaties.

UNHCR, de VN-vluchtelingenorganisatie, publiceert in het jaarlijkse Global Trends Rapport data die zijn gebaseerd op eigen gegevens, gegevens ontvangen van de partner Internal Displacement Monitoring Centre, en gegevens van overheden.

Voor media:

Voor vragen kunt u contact opnemen met Femke Joordens.

Telefoonnummers: 06-23845540 en 070-2501807
Mail: joordens@unhcr.org

Op onze Global Trends media webpagina vindt u een multimedia content package, het volledige rapport en het persbericht in andere talen.