Wat is een asielzoeker?

Een asielzoeker is iemand die asiel heeft aangevraagd. Hij of zij vraagt om bescherming als vluchteling en wacht op de beslissing van de overheid. Zolang de asielprocedure loopt, hebben asielzoekers het recht om in het land te blijven. 

Mensen die na het doorlopen van de asielprocedure niet in aanmerking komen voor bescherming als vluchteling, hebben geen recht op verblijf in Nederland. Zij kunnen worden uitgezet naar hun land van herkomst.

Hoeveel asielzoekers zijn er in Nederland?

In 2021 vroegen in totaal 36.620 mensen asiel aan in Nederland. Dit is een stijging ten opzichte van 2020 (19.132) en 2019 (29.435), toen de instroom lager was met name door de gevolgen van de COVID-19-pandemie en de maatregelen om verspreiding tegen te gaan. Vooral in de eerste helft van 2020 vroegen minder mensen asiel aan. In 2021 was het aantal iets hoger maar vergelijkbaar met pre-covid (30.380 mensen vroegen asiel aan in 2018).

In 2021 vroegen 2.191 alleenstaande kinderen asiel aan in Nederland. In 2019 waren dit er nog 1.046.

Waar komen asielzoekers in Nederland vandaan? 

De meeste mensen die in 2021 asiel aanvroegen waren afkomstig uit Syrië (14.904 mensen), Afghanistan (3.425) en Turkije (3.215).

De meeste alleenstaande kinderen die asiel aanvroegen in 2021 kwamen uit Syrië (1.078), Eritrea (235), Somalië (185), Irak (163) en Marokko (136).

Welke rechten hebben asielzoekers?

Asielzoekers worden ondergebracht in asielzoekerscentra (AZC’s). Deze AZC’s worden beheerd door het Centraal orgaan Opvang Asielzoekers (COA). Het zijn open opvangstructuren, wat betekent dat wie er verblijft zich vrij in en uit het centrum mag begeven. Naast eten, onderdak en een dagtoelage, krijgen asielzoekers ook toegang tot juridische bijstand en andere diensten (zoals een tolk of in het geval van alleenstaande kinderen een voogd). Indien nodig, krijgen ze medische en psychologische ondersteuning. 

Onder de mensen die asiel aanvragen zitten ook economische migranten. Er bestaat echter niet zoiets als een nep-asielzoeker, illegale asielzoeker of asielmigrant. Het is een mensenrecht om asiel aan te vragen.

Zijn asielzoekers illegaal in Nederland?

Asielzoekers zijn geregistreerd bij de Immigratie en Naturalisatiedienst (IND) en verblijven legaal in Nederland tijdens de behandeling van hun asielaanvraag. 

Vaak moeten mensen plotseling vluchten, waarbij ze paspoorten en andere reisdocumenten kwijtraken of achterlaten. Ook kunnen documenten zijn ingenomen door de autoriteiten in het land van herkomst. Visavereisten in Nederland zijn streng. Reizen per vliegtuig is bijvoorbeeld vaak niet mogelijk voor vluchtelingen, omdat vliegtuigmaatschappijen verplicht zijn om mensen zonder visum te weigeren.

Om deze redenen komt het voor dat asielzoekers het land irregulier binnenkomen of binnengesmokkeld worden. Maar zelfs als dit het geval is, maakt dit hen niet illegaal, althans als ze zich na hun aankomst registreren bij de IND.

Wat is naturalisatie?

Vluchtelingen kunnen na vijf jaar wettelijk en onafgebroken verblijf in Nederland voor naturalisatie in aanmerking komen. Via dit proces kunnen ze de Nederlandse nationaliteit verkrijgen. Een van de vereisten is dat ze taallessen en inburgeringscursussen met succes hebben afgerond. Staatlozen kunnen na drie jaar legaal verblijf in Nederland voor naturalisatie in aanmerking komen.

Terug naar de begrippenlijst